Ժիրայր Սեֆիլյանի Ելույթը  "Ժիրայր Սէ‎Ֆիլյանի և Վարդան Մալխասյանի Զորակցության Կոմիտե"-ի Կազմակերպած Միջոցարման և Հարցերի  պատասխանները

24 Հուլիս 2008 

Ողջունում եմ ներկաներին, շնորհակալ եմ հրավերը ընդունելու համար: 

Առիթից օգտվելով կրկին շնորհակալություն եմ հայտնում լրագրողներին, որովհետև նրանք շատ մեծ գործ կատարեցին մեր անազատության մեջ գտնված ժամանակ: Շնորհակալ եմ նաև բոլոր նրանցից, որոնք փորձեցին օգտակար դառնալ մեզ: Մենք այս ժամանակաընթացքում նոր ծանոթություններ ձեռք բերեցինք և այդ մարդիկ  մեր մեջ են նաև այսօր, որի համար ես ուրախ եմ: 

Ինչպես հիշում եք, 2006-ի դեկտեմբերի 2-ին "Հայ կամավորականների համախմբումը" կազմակերպել էր մի այսպիսի հավաք, որտեղ առաջադրված խնդիրները ըստ էության մինչ օրս մնում են այժմեական, ըստ էության շատ բան չի փոխվել: 

Այդ ժամանակ, եթե փորձեցինք գնահատական տալ մեր երկրում առկա վիճակի մասին և այսօր, կարծում եմ տարբերությումը շատ մեծ չի և եթե ինչ որ տարբերություն եթե կա դրական իմաստով այն է, որ այսօր մեր ժողովուրդը զարթոնքի մեջ է: Այն ժամանակ գոյություն ուներ երկու խնդիր. առաջինը այն էր, որ մենք պետք է այնքան կազմակերպվեինք, որ չթողնեինք, որպեսզի վերարտադրվի ժողովրդին իշխող և կեղեքող այս համակարգը: Երկրորդ խնդիրը հեռանկարային էր, ըստ էության վերջի-վերջո պիտի ձևավորեինք ազգային ուժ մեր երկրեն ներս: Բայց բոլորս գիտենք թե ինչ տեղի ունեցավ: Անցել է մեկուկես տարի, ես գտնվում եմ ազատության մեջ, և կիսատ թողած գործը մենք պիտի շարունակենք: Այս անգամ անշուշտ մի քիչ ավելի լրջացած: Գործունեության դաշտը այսօր շատ ավելի ծավալուն է, այսօր ստեղծված են շատ ավելի լայն պայմաններ մեր գործունեության համար, քան 1.5-2 տարի առաջ: Ինչ որ չափով այս մեկուսացումը ինձ, իմ ընտանիքին, հարազատներին և ընկերներին իշխանությունները  կարողացան ցավ պատճառել, բայց քաղաքական իմաստով կարծես օգնեցին: Այս օրերին, Երևանում, երբ տաքսի էի նստում, վարորդը ինձանից փող չի վերցնում: Այս հարգանքը, որ այսօր մենք վաստակել ենք, ես կասեի, որ միայն ինձ չի պատկանում, սա կուզեի որ համարենք բոլորինս և փորձենք այս կրեդին օգտագործել, ուղղորդել դեպի այն նպատակները որ ունենք: 

Խոսելով այսօրվա ստեղծված իրավիճակի մասին, ես գնահատականների առումով չեմ ուզում խորանալ, բոլորդ ինձանից լավ գիտեք, բոլորդ էլ գիտեք , թե ինչպիսի ազգային իրավիճակի մեջ ենք այսօր, ըստ էության ոչ միայն Հայաստանում, այսինքն Հայաստանի Հանրապետությունում, այլ առ հասարակ հայկական կյանքում այսօր շատ վատ օրեր ենք ապրում:  

Ըստ էության ազգային հիվանդության շրջանի մեջ ենք մենք գտնվում:    

Մինչև համահայկական խնդիրների մասին խոսելը, կուզեի որ խոսենք այսօրվա ստեղծված իրավիճակի մասին, ձևավորված շարժման, շարժմանը օժանդակելու կամ չօժնադակելու մասին: Մեր շրջանակում այս իմաստով տարակարծություններ տեղի ունեցան, մեր ընկերների մի մասը, մինչ օրս համամիտ չեն, որ մենք աջակցենք այս շարժմանը, հանձինս Լևոն Տեր-Պետրոսյանով: Ես անձնապես այն կարծիքին եմ, որ պետք է մեր բոլոր հնարավորություններով օժանդակենք այս շարժմանը և այս շարժումը համարելով ոչ Լևոնինը, ինչպես Լևոնը ինքն է ասել բեմից, ես կրկնել եմ և նորից եմ կրկնում, որ Լևոնին պետք է օգտագործել որպես գործիք, որպես միջոց, այս կեղեքիչ համակարգը քանդելու համար, իսկ դրանից հետո թէ ինչպիսի որակական   փոփոխություններ ենք ուզում  տեսնել մեր երկրում, դա  չպետք է սպասենք միայն Լևոնից կամ Լևոններից, դա առաջինը մեր խնդիրն է: Ուրեմն, եթե մենք մինչ համակարգի կազմաքանդումը ըստ էության ձևավորված կազմակերպված ազգային ուժ ստեղծած չլինենք, կարծում եմ, որ  Լևոնի վերադարձով որպես Նախագահ կուղղվի ինչ որ սխալներ, բայց որակական լուրջ փոփոխություններ ես չեմ սպասում: Ես այդ լուրջ փոփոխությունների աշխատանքը դնում եմ մեր վրա և ոչ թե Լևոնի վրա: Այս իմաստով ես կուզեի, որ մեր այն ընկերները որոնք համամիտ չեն, որ մենք օժանդակենք այս շարժմանը մեր բոլոր հնարավորություններով, անշահախնդիր, հիմա թող անկեղծ արտահայտվեն և փորձեն հիմնավորել թե ինչու մենք չպետք է օժանդակենք այս ժողովրդական շարժմանը և փորձենք այս բեմը օգտագործել, բանավիճել, մտքերի փոխանակում անցկացնել: Մի կարևոր հանգամանք ևս: Այսօր բոլոր նրանք, ովքեր որ հավաքվել ենք այստեղ, ըստ էության մեր ընկերներն են, ես կասեի գաղափարական ընկերներ ենք և կարող է ինչ որ մանր-մունր հարցերի շուրջ վեճեր ունենանք, այսօրվա շարժմանը աջակցելու կամ չաջակցելու խնդրի շուրջ, սակայն այն պատճառ չպետք է դառնա մեր պառակտման համար: Ես սա շատ եմ կարևորում: Այսինքն, եթե նույնիսկ մեր մեջ լինեն ընկերներ, որոնք այդպես էլ չեն համոզվելու կամ չեն կարողանալու մեզ համոզել և  մնալու են իրենց կարծիքին, դա պիտի չխանգարի, որ հեռանկարային, ազգային գործում միասին աշխատենք: Կրկնում եմ, որ սա ես շատ եմ կաևորում: 

2006-ի դեկտեմբերի 2-ին մենք խնդիր էինք դրել քաղաքական ընդիմադիր դաշտը միավորելու, և այս իմաստով այսօր դրական օրեր ենք ապրում, որովհետև Տեր-Պետրոսյանի ի հայտ գալով ինչ-որ միավորում տեղի ունեցավ և սա պետք է գնահատենք դրական: Այսօր պարզապես մենք խնդիր ունենք աջակցելու շարժմանը կազմակերպական առումով: Իրոք որ ես բանտից ինչ որ բաներ պատկերացնում էի, բայց դուրս գալուց հետո շփվելով շարժման ղեկավարության հետ, մոտիկից տեսնելով, լսելով, իրոք կազմակերպական իմաստով շատ թերի կողմեր նկատեցի: Այս քննադատությունը ուղղում եմ ոչ թե հանուն քննադատության, այլ մտահոգությամբ և նպատակ ունենալով, որ մենք ամեն կերպ փորձելու ենք աջակցել այս կազմակերպական թերի կողմերը վերացնելու համար, որովհետև չօգտագործել  ժողովրդի զարթոնքը, ժողովրդի պատրաստակամությունը գործելու, կարծում եմ շատ մեծ սխալ կլինի բոլորիս կողմից: Ուստի ես գլխավոր թերությունը այսօրվա շարժման ղեկավարության գործունեության իմաստով համարում եմ կազմակերպական, և ես չեմ հուսահատվելու, անընդհատ իմ փորձերը կատարելու եմ այդ ուղղությամբ: Անշուշտ ես կցանկանայի, որ փորձեր կատարենք բոլորս միասին: 

Ինչ վերաբերում է հեռանկարային կազմակերպության, ազգային գաղափարակիր, բարոյական ուժի ստեղծման խնդրին, որը մեր առաջ դրել էինք, այսօր պետք է շարունակենք այդ աշխատանքը և իմ պատկերացումը գործնական իմաստով հետևյալն է. մինչև հայաստանյան կազմակերպության վերածվելը մենք պետք է ձևավորենք շարժում-կազմակերպություն, նախաձեռնություն, համահայկական խնդիրներ լուծելու նպատակով, այսինքն մեր մտահոգությունները միայն ներհայաստանյան կամ ներարցախյան չեն: Մենք մարդիկ ենք, որոնք մտահոգ են որևէ մեկ հայկական երևույթի նկատմամբ ամբողջ, գլոբալ իմաստով: Այստեղից պետք է որ սկսենք, այդ հարցերը պետք է բարձրացնենք, և այդ խնդիրները լուծելու համար պետք է ձևավորենք նախնական շարժում-նախաձեռնություն, կազմակերպություն, որը չպետք է գրանցվի, արագ պետք է հստակեցնենք այդ համահայկական, ազգային շարժման գաղափարախոսության առանցքը: 

Փորձեմ այդ գաղափարախոսություն առանցքը հակիրճ ներկայացնել: 

Մենք ինչ իրականության մեջ որ ապրում ենք այսօր, այն վաստակել ենք, այսինքն այսօրվա այս համակարգի գոյությունը, Սերժերի և Քոչարյանների նման հրեշների մնալը մեր բոլորիս մեղքով է, բայց ոչ միայն մեր սերունդի այլ նաև նախորդ և նախորդի նախորդ սերունդների մեղքն է: Փորձելով հայացք նետել դեպի ետ, մեր պատմությանը, կտեսնենք ինչպիսի դժվար ճանապարհներ ենք անցել այս երկու հազար տարվա ընթացքում: Անընդհատ նահանջել ենք ըստ էության, կորուստներ ենք ունեցել և տարածքային և ֆիզիկական և քաղաքակրթական: Այս բոլորի պատճառը մարդիկ անվանում են տիեզերական օրենքներից շեղումը, այլոք կարող են անվանել բնության օրինաչափության խախտում կամ աստվածային օրենքներից շեղում: Իմ խորին համոզմամբ պարտությունների գլխավոր պատճառը հազարամյակներ շարունակ մեր կացութաձևի մեջ է., մեր կենսակերպի և ապրելակերպի մեջ է: Այսպիսով ես հակիրճ ներկայացրեցի մեր ապագա, իմ պատկերացած համահայկական շարժման առանցքը: 

Վերադառնալով ներհայաստանյան իրավիճակին կուզենայի ասել, որ այն ինչ ստեղծվելու է ապագայում որպես քաղաքական միավոր, ելնելու ենք քիչ առաջ ասածս մտահոգություններից: 

Հայաստանում ստեղծվելիք կազմակերպությունը, որը ընդգծված ազգային պետք է լինի, պատկերացնում եմ իրականացնել մեր հավաքից անմիջապես հետո, քննարկումների շարքի արդյունքում պետք է հասնենք ինչ որ ընդհանուր հայտարարի և ձեռնարկենք այդ կազմակերպության ծնունդը: 

Ստեղծելիք կազմակերպության ծնունդը, որը պետք է գործի քաղաքական դաշտում, գրավելով ազգային դաշտը, անշուշտ կլինի իշխանափոխությունից հետ, քանի որ այսօր քաղաքական դաշտ գոյություն չունի, մենք չենք կարող քաղաքական լուրջ գործունեություն կատարել այնքան ժամանակ, քանի դեռ գոյություն ունի այս ռեժիմը: 

Ինչ որ այսօր մենք փորձում ենք անել, սա կլասիկ քաղաքական գործունեություն չէ, ավելի շուտ այն դիմադրություն է, դիմադրական շարժում է: 

Գաղափարական ինչպիսի՞ հենք պետք է ունենա ստեղծվելիք կազմակերպությունը: 

Սոցիալիզմը իմ համար հոգեհարազատ եղել է, բայց ես կարծում եմ, որ ինչպես մնացած իզմերը, սոցիալիզմը նույնպես սպառած է իրեն: Հակառակ այս իրողության, մինչ հայկական կառավարման մոդելի ստեղծումը, նա շարունակում է մնալ ինձ համար ամենաարդարը մնացած իզմերից: Այսօր մենք իրոք կանգնած ենք կառավարման հայկական մոդել ստեղծելու նախաշեմին և էական չէ, թե ուրիշները մեզ ռոմանտիկ կամ իդեալիստներ են համարում: Դա կարևոր չէ: Համոզված եմ որ մենք կանգնած ենք այդ շեմին: Գաղափարախոսության ստեղծման համար մի շատ կարևոր հանգամանք եմ ուզում շեշտել, ստեղծելիք կազմակերպության գաղափարախոսությունը հիմքը պետք է լինի հավատքը, այսինքն հոգևորի առկայությունը, հավատ առ Աստված: Եթե մենք կարողացանք այս հենքի վրա ձևավորել կառավարման ինչ որ ծրագրեր, կարծում եմ այդ ժամանակ մենք կհասնենք հաջողության: Ես համոզված եմ, որ մեր պարտությունների գլխավոր պատճառն եղել է աստվածամերժությունը: Ես սա շատ եմ կարևորում որպես ապագա կազմակերպության գաղափարախոսության հիմք: 

Ցանկանում եմ կրկնել դեկտեմբերի 2-ին ասած այն միտքը, թե ինչպիսի մարդիկ պետք է ընդգրկվեն այդ կազմակերպության մեջ: Մարդիկ, որոնք  իրոք բան ունեն տալու, ոչ թե վերցնելու, մարդիկ որոնք իրենց իսկ հայտարարած գաղափարները և սկզբունքները կրում են, դրանով ապրում են, այլ ոչ թե ձև են անում: 

Այս 15-18 տարիների ընթացքում Հայաստանում կուսակցականաշինությունը այդպես ել չստացվեց: Ավելի շատ խանութներ են հիշեցնում քան կազմակերպություներ: Համամիտ եմ, անհատների դերակատարությունը կարևոր է, բայց կազմակերպությունը վերածվում է կազմակերպության, երբ փոքր թիմն է ղեկավարելու այն և ոչ թէ առաջնորդը կամ հարգարժան որևէ այլ մարդ: 

Մինչ կազմակերպության ստեղծումը առաջարկում եմ, որպեսզի մենք գործենք "Հայ կամավորականների համախմբման" անվամբ, փորձելով վերակենդանացնել կամավորականների շարժումը: 

Ուզում եմ հիշեցնել, որ կամավորական ասելով նկատի չունենք միայն պատերազմի մասնակիցներին, ինչպես որ դեկտեմբերի 2-ի հավաքին էինք նշել, այս անգամ շարժման մեջ կներգրավենք կանանց, մեր քույրերին և բոլորովս միասին ստեղծենք մեր համախմբումը և կարճ ժամանակի ընթացքում նրան տանք կազմակերպական  տեսք: 

Ամփոփելով, ուզում եմ շեշտել, որ մեր գործունեության մեծ մասը, գլխավոր մասը մենք պետք է տրամադրենք երիտասարդության հետ աշխատելուն: Ես շատ ուրախ եմ որ շարժման առիթով մեր երիտասարդությունը ակտիվացել է: Եթե նույնիսկ գաղափարական իմաստով դեռևս այն չէ, երևութապես այդքան լուրջ տպավորություն չի թողնում, բայց ես վստահ եմ, որ ազատության համար պայքարող երիտասարդը, որ այսօր փողոց է ելել, այդ երիտասարդի հետ աշխատելու, ուղի ցույց տալու համար մենք ունենք մեր դերակատարությունը: Այս իմաստով ես անձնապես իմ ժամանակի 80% տրամադրելու եմ երիտասարդության հետ աշխատելուն և առիթից օգտվելով կոչ եմ անում հայ երիտասարդությանը համախմբվել Հայ Կամավորականների համախմբման ներքո, և հնարավորինս շուտ փորձենք ձերբազատվել այս կեղեքիչ, զավթիչ համակարգից, և հեռանկարային իմաստով հասնենք մեր պատկերացրած ազգային կազմակերպության ձևավորմանը, ստեղծմանը: 

Առայժմ այսքանը:

Հարց: Մեսրոպ Մեսրոպյան

Դուք ասացիք, որ գաղափարախոսության հիմքը պետք է լինի հավատն առ աստված: Աստված ասելով ինչ նկատի ունեք, Հիսուս Քրիստոս, թե Արամազդ և Վահագն: 

Պատասխան: Ժ. Ս.

Շատերը ասում են տիեզերական օրենքներ, մյուսները` բնության օրինաչափություն, այլոք` աստվածային օրենքներ: Ես անձնապես լինելով Հայ Առաքելական եկեղեցու հետևորդ, նկատի ունեմ Աստծուն: Բայց այստեղ ես ոչ մի հակասություն չեմ տեսնում, եթե կան այլ ուսմունքներ, այլ կրոններ դավանողներ, համարում եմ, որ այդ մարդկանց հետ տարբեր ճանապարհներով հասնելու ենք մեկ տեղ: Նույնիսկ սա պետք չէ պատճառ դառնա, որ մենք չհասկանանք իրար: Սա նկատի ունեմ: Ես կարծում եմ, որ մեր քրիստոնյա պապերը, սուրբ հայրերը, ինչ անելու հետ կապված, մեզ մեծ հարստություն են թողել: Ես անշուշտ այս գիտակցությանը հասել եմ ոչ կարճ ժամանակում: Կյանքը ամենամեծ համալսարանն է: Իրենք ասում են, թե մենք ինչպես պետք է ապրենք:

Հարց: Գևորգ Վկա

Հստակ չի ձևակերպում:

 Պատասխան: Ժ. Ս.

Նժդեհը քրստոնյա է: Կարող եմ հիմնավորել:

Ինչ վերաբերվում է “Հայ կամավորականների համախմբում“  անվանը, սա ժամանակավոր մի լուծում է: Կամավորականությունը, շեշտում եմ այդ բառի մեջ արժեք կա, այդ բառի մեջ ուժ կա: Այսօր մեր ժողովուրդը` 50-60 հազար մարդ, այս շոգին գալիս և կանգնում է արևի տակ, կամավոր ձևով է դա արվում, այսինքն մեր ուժը մեր կամավորականության մեջ է: Ես այս իմաստն եմ ուզում շեշտել, որ այս սկզբունքով նախ համախմբվենք, հետո գաղափարական, աշխարհահայացքային, քաղաքական առումով հետո ենք փորձելու ընդանուր հայըարարի գալու:

Հարց: Աղջիկ մը

Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հռչակած Ազգային Կոնգրեսի մասին ինչ կասեք:

 Պատասխան: Ժ. Ս.

Ճիշտն ասած առ այսօր ինձ համար պարզ չէ, թե կոնգրեսը ինչ է իր բովանդակությամբ: Ինչ-որ անորոշություն կա այս իմաստով: Բայց իմ պատկերացրած կոնգրեսը պետք է լինի հետևյալը. կոնգրեսը ինքը ճակատ է, դաշինք է կամ կոսակցությունների կոնֆեդերացիա է: Ինչպես էլ անվանվի այդ կառույցը,  էությունը հետևյալն եմ պատկերացնում. նախ դա պետք է լինի կարճատև իրավիճակային, այլ ոչ թե հեռանկարային, այսինքն կոնգրեսը պետք է ստեղծվի այս համակարգը տապալելու համար: Կոնգրեսի ստեղծման երկրորդ կարևորությունը որ ես տեսնում եմ , դա կազմակերպական մակարդակը բարձրացնելն է: Զինվորական մարդ լինելով, ես չեմ հանդուրժում այս անկազմակերպ վիճակը, որ այսօր իշխում է, ես իմ բոլոր հնարավորություններով փորձելու եմ օժանդակել շարժմանը, ինչ որ ստեղծվելու է կոնգրես անվան տակ, կամ այլ անվան տակ, անպայման այդ բարձր կազմակերպական վիճակը մեջը պետք է լինի:

Հարց: Երիտասարդ <<Հատուկ գունդ>>

Ինչպես գիտենք մեր ներկայիս կաթողիկոսը վարկաբեկված է, կուզեի ասել, որ դա գաղտնիք չէ ոչ մեկիս հանար: Ի՞նչ եք կարծում քրիստոնեությունը հիմք ընդունելով ստեղծվելիք կազմակերպության համար մենք պե՞տք է պայքարենք կաթողիկոսի դեմ և եթե այո, ապա ի՞նչ միջոցներով:

 Պատասխան: Ժ. Ս.

Ես պարբերաբար, տարբեր առիթներով, շեշտել եմ, որ այսօր ոչ մի ազգային հաստատություն իր առաքելության մեջ չի: Այս միտքը հայտնելուց առաջին հերթին նկատի ունեմ հայ եկեղեցին, հայ սպասավորներին, կղերականությանը, վարդապետներին, միաբաններին: Հիմա կաթողիկոսին քննադատելով, այստեղ նրբություններ կան, ովքեր որ քննադատում են չեմ մեղադրում, մենք պետք է նկատի ունենանք, որ կաթողիկոսը, այսօր իր դիրքերում չի և դա բոլորիս համար պարզ է: Սա ևս առաջնային գործ եմ համարում: Բանտից դուրս գալուց հետո, երբ հանդիպեցի  Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հետ, այս մասին նույնպես խոսել եմ նրա հետ: Ինքը նույնպես համամիտ է, որ առաջնային խնդիրը մեր ազգային հաստատությունների առողջացման խնդիրն է, որը պետք է կատարվի: Այդ աշխատանքը մենք պետք է կատարենք, փորձելով այն կատարել առանց մեծ ցնցումների: Երկրի այսօրվա ղեկավարությունը կաթողիկոսի գլխավորությամբ շեղված է առաքելությունից, և  սա բոլորիս համար պարզ է:

Հարց: Երիտասարդ

Կազմակերպական առումով, ռեժիմի տապալումից հետո, ինչ քայլեր պետք է կատարել ավելի լավ կազմակերպվելու համար:

 Պատասխան: Ժ. Ս.

Կազմակերպվելու համար նոր գյուտեր չենք անելու: Այսօր հանրահավաքներին մասնակցող մեր ժողովրդի զգալի մեծամասնությունը ես կասեի կուսակցական չեն: Ժողովրդի ամենաակտիվ մասը կուսակցություններից դուրս են: Այսինքն կազմակերպական որևէ օղակի մեջ չեն: Մենք պետք է ըստ էության այդ կամավոր մարդկանց, որոնք իրենց գրպանից ծախսելով, իրենց ժամանակը ծախսելով, գալիս ժամերով կանգնում են հանրահավաքին, մենք պարտավոր ենք այդ ժողովրդին, այդ ակտիվին, որոնք մի քանի տասնյակ հազարներ են, տալ կազմակերպական տեսք: Ես հիմա չեմ ուզում ավելի մանրամասնությունների մեջ մտնել: Սա պարզ է: Ես համոզված եմ, որ նստացույցեր անելու համար մեզ շատ չնչին էներգիա է պետք ծախսել: Ես հանոզված եմ, որ մի քիչ կազմակերպվենք, ամեն օր հազար հոգի կարող ենք այստեղ հանգիստ պահել:

Ելյութ: Աղջիկ

Պե՞տք է լինեն առանձին ուժեր, և ծառայեն մի նպատակի:

 Պատասխան: Ժ. Ս.

Ես լրիվ համամիտ եմ ձեր հետ: Այսօր կուսակցությունները միավորվել են, և նրանք կուսակցականությունը պետք է դնեն մեկ կողմ, պետք է ձևավորվի մեկ կուռ կառույց, կարգապահ կառույց, վերևից ղեկավարվող կառույց և այդպես պետք է գործել: Նորից եմ ասում, կա դասական տարբերակ կազմակերպվելու համար` խմբեր, հարյուրակներ, հազարյակներ և այլն:

Հարց: Երիտասարդ

Պրն. Սէֆիլյան, երիտասարդությունը պետք է մաս կազմի կազմակերպությանը,  թե պետք է գործի որպես առանձին կառույց:

 Պատասխան: Ժ. Ս.

            "Հայ կամավորականների համախմբում" նախաձեռնությունը ըստ էության բաց միավոր է, որը ըստ էության կուռ կառույց չէ: Մենք այնտեղ կարող ենք կամավոր ընդգրկվել լինելով նաև այլ կազմակերպության անդամ: Իմ առաջարկը երիտասարդությանը այն է, որ եկեք միասին աշխատենք, ունեմ առաջակներ, որ այս պահին չեմ ուզում բարձրաձայնել, բայց դրանք հրապարակային են լինելու, պարզապես գիտակցում եմ, որ շատ բան ունեմ փոխանցելու երիտասարդությանը, և երբ գա  կազմակերպության վերածվելու պահը, ընթացքը ցույց կտա: Իսկ այսօր որևէ երիտասարդ, նույնիսկ կուսակցական, չպետք է կաշկանդվի, որ մեր հետ համագործակցի, իմ հետ համագործակցի: Մեր նախաձեռնությունը բաց համակարգ է:

Հարց: Երիտասարդ

Ինչպես եք պատկերացնում նոր ստեղծվելիք կազմակերպության հետ Արևմտյան Հայաստանի հայերի, կազմակերպությունների և արտերկրում ապրող հայերի համագործակցությունը:

 Պատասխան: Ժ. Ս.

 "Համահայկական շարժում" ազգային կազմակերպության գլխավոր ծրագիրը, կամ ծրագրերից մեկը, մեր սփռվածությունը աշխարհով մեկ միավորող, գլխավոր դրոշը, համոզված եմ, որ պետք է լինի հետևյալը. մենք պետք է Սփյուռքում ձևավորենք Արևմտյան Հայաստանի աքսոր խորհրդարան և աքսոր կառավարություն: Այս միտքը մեր սփյուռքյան գործունեության նախնական փուլում կարևորագույններից մեկն է լինելու: Ըստ էության այսօրվա Հայաստանը, Հայաստանի Հանրապետություն կոչվածը, ըստ էության Արևելյան Հայաստանն է, մենք ունենք նաև Արևմտյան Հայաստան: Միաժամանակ շեշտեմ, որ Արևմտյան Հայաստանի աքսոր կառավարությունը չի ձևավորվելու, մինչ այստեղ առողջ իշխանություններ, առողջ ռեժիմ չունենանք, քանի որ Սփյուռքը չունի իր մեջ այնքան ուժ, որ այս պառակտվածությունը կարողանա հաղթահարել: Բայց եթե մենք այստեղ կարողանանք քիչ թե շատ առողջ պետություն ստեղծել, դրանով մենք նպաստելու ենք Արևմտյան Հայաստանի կառավարության ձևավորմանը: Այստեղ լուծվում է մեր գլխավոր խնդիրը: Մեր պատմական պահանջատիրական գործունեությունը հստակ դրված է երկու պետությունների առջև: Հայ դատը ամբողջությամբ իր վրա է կրում Արևմտյան Հայաստանի կառավարությունը, իսկ Արևելյան Հայաստանի կառավարությունը օժանդակողի դերում է: Այս մասին կարող եմ երկար խոսել, բայց այսքանով բավարարվենք: Այս միտքը հասունացնելու, զարգացնելու խնդիր ունենք, ես ձեզ կարճ ներկայացրեցի: Օգուտները շատ են և այդ օգուտներից մեկն էլ ասեմ, երբ կձևավորվի հայկական այս երկու պետական համակարգերը, պատկերացնում եմ, որ այս երկուսից վերև ապագայում պետք է ստեղծվի մի կոնգրես, որին կից պետք է ունենանք իմաստունների խորհուրդ: Ես, բարեբախտաբար, շփվելով մարդկանց հետ, տեսնում  եմ ոչ թե իմաստուն մարդկանց, այլ տեսնում եմ մարդիկ, որոնք ձգտում են իմաստության: Եվ մենք ի վերջո պետք է հասնենք դրան և ձևավորենք այդ գլխավոր մարմինը: Մենք իբրև ազգ ունենք առաքելություն այս կյանքում և մեր առաքելությունը ըստ էության չի վերաբերվում միայն հայ ազգին, մենք բան ունենք ասելու ամբողջ մարդկությանը, ես դրանում համոզված եմ: Վերադառնալով քիչ առաջվա մտքիս, մի կարևոր հանգամանք ևս, որ կատարելու է Արևմտյան Հայաստանի կառավարությունը: Եթե Արևելյան Հայաստանում ազգային իմաստով ինչ որ երևույթներ խաթարվել են, ապա Արևմտյան Հայաստանի ղեկավարությունը պետք է իրավունք ունենա միջամտելու: Օրինակ, եթե մի օր Արևելյան Հայաստանի ղեկավարությունը պատրաստվի հայկական հող զիջել հակառակորդին, այդ ժամանակ Արևմտյան Հայաստանի ղեկավարություն, մատ թափ տալով ասելու է. "պրն. Նախագահ, այս ի՞նչ ես պատրաստվում անել, մենք չենք թողնի", և սա հավասարակշռելու հնարավարություն է մեզ տալու: