Lragir 18/09/09 

Ցանկացած երևույթ կամ գործընթաց ճիշտ հասկանալու համար անհրաժեշտ է գործածել ճիշտ բառեր: Ճիշտ եզրաբանությունը ցանկացած գիտության, եթե ոչ հիմքը, գոնե նվազագույն նախապայմանն է: Քաղաքագիտությունն էլ գիտություն է: Հայաստանի և Թուրքիայի միջև առ այսօր հարաբերություններ չեն եղել այն պարզ պատճառով, որ եղած շփումները կամ եղել են ոչ պաշտոնական կամ եղել են բազմակողմ հանդիպումների ածանցյալներ: Իրավական տեսանկյունից մենք անգամ առևտուր չունենք իրար հետ, քանի որ այն ամբողջությամբ ձևակերպվում է երրորդ երկրների միջնորդ ընկերություններով:
 
Հետևաբար այսօր, երբ խոսքը գնում է ընդամենը Հայաստան-Թուրքիա դիվանագիտական հարաբերությունների հնարավոր հաստատման և որոշակի, հույժ սահմանափակ,  հարաբերությունների սկզբնավորման մասին, իրավաչափ չէ խոսել 'հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման' մասին: Պետք է արձանագրել զուտ երևույթը, առանց անհիմն ընդհանրացումների, և խոսել միայն 'Հայաստան-Թուրքիա հարաբերությունների սկզբնավորման մասին':
 
Հայ-թուրքական կարգավորումն առնվազն պիտի ընդգրկի գոյություն ունեցող խնդիրների, եթե ոչ ամբողջական լուծումը, գոնե ձգտումը դրանք լուծելու: Այդպես է միջազգային հարաբերություններում, այդպես է առօրյա կյանքում: Հայերի և թուրքերի, ինչպես նաև Հայաստանի և Թուրքիայի, միջև առկա խնդիրներն ունեն երեք բաղադրիչ` տարածքային, նյութական և բարոյական: Առանց դրանք լուծելու, խոսել ՚հարաբերությունների կարգավորանՙ մասին անտրամաբանական է ու  վաղաժամկետ:
Չի կարող լինել կարգավորում, առանց արդարության հաստատման: ՉԻ կարող լինել անկեղծ երկխոսություն, առանց գոնե անդրադարձի բուն խնդիրներին: Բժշկի կողմից հիվանդության պատճառների և բուն հիվանդության անտեսումը չի վկայում  հիվանդության բացակայության մասին:  Մարդկության դեմ կատարված հանացագործության հետևանքների ամրագրումը կարգավորում չէ, կարգավորումը դա չէ: Ոմանց ձեռքերն ոլորելու, ոմանց շահագրգռելու, ոմանց ուղղակի առնելու ճանապարհով ձեռք բերած արդյունքը կարգավորում չէ: Այն պարզապես գործարք է:
 
Արա Պապյան
Մոդուս վիվենդի կենտրոնի ղեկավար
17 սեպտեմբերի 2009թ.