 |
Հնարավոր չէ արցախյան ճակատում որեւէ ոչ հայանպաստ լուծման գնալ եւ դրանից հետո շարունակել ՀՀ գոյությունը
Ասում է «Սարդարապատ» շարժման նախաձեռնող խմբի անդամ, ազատամարտիկ Ժիրայր Սէֆիլյանը
- Պարոն Սէֆիլյան, հետեւելով ԼՂ հիմնախնդրի շուրջ քննարկումներին` տպավորություն է ստեղծվում, թե այն ԼՂՀ ղեկավարությանը վաղուց չի հետաքրքրում, ԼՂՀ բնակչությունը հեռու է այդ հարցի քննարկումներից, Հայաստանում էլ` մոտեցումը միանշանակ չէ: Այս իրավիճակում դուք ելքը տեսնո՞ւմ եք:
- Կարծում եմ, որ այդ խնդիրը մենք լուծել ենք, այսպես ասած, պարտադրված ռազմական ճանապարհով: Դժբախտաբար, դրանից հետո Հայաստանում իշխող ռեժիմների ապիկարության պատճառով քաղաքականորեն այդ հաղթանակը չի հաստատվել միջազգային բեմերում: Ներքին քաղաքականության իմաստով եւս մենք ունենք լուրջ թերացում, որ ազատագրված տարածքները չեն վերաբնակեցվում: Այսինքն` պետությունը լուրջ ծրագիր չի իրականացրել: Այդ պատճառով, եթե նախկինում պիտի խոսվեր միայն ԼՂ հիմնախնդրի լուծման մասին, ապա այսօր արդեն այդ խնդիրը ամբողջությամբ միաձուլված է «Հայաստանի Հանրապետության լինելիության» հասկացության հետ, այսինքն` հնարավոր չէ արցախյան ճակատում որեւէ ոչ հայանպաստ լուծման գնալ եւ դրանից հետո շարունակել ՀՀ գոյությունը: Այդպիսի բան ես հնարավոր չեմ համարում: Իմ համոզմամբ` մեր առաջնահերթ խնդիրը այսօր ո՛չ ԼՂ հարցով միջազգային քաղաքականությամբ զբաղվելն է, ո՛չ էլ հայ-թուրքական հարաբերություններում խորանալը: Արտաքին քաղաքական բեմերում լուրջ աշխատանք տանելու փորձերն անիմաստ են մինչեւ այն ժամանակ, քանի դեռ երկրի ներսում իրավիճակը չի համապատասխանում մեր ժողովրդի շահերին, մեր ժողովրդի ապագայի պատկերացմանը, նրա զարգացման ուղղությանը: Եթե երկրի ներքին իրավիճակն այդպիսին է, ուստի արտաքին ճակատում որեւէ հաջողություն սպասել պետք չէ: Եվ խնդիրը հայերինն է եւ ոչ միայն հայաստանցիներինը: Կարծում եմ` վաղուց պիտի փշրված լիներ այն կարծրատիպը (որը ձեւավորվեց 91-92-ին հաջորդող տարիներին), թե Հայաստանով պետք է զբաղվեն հայաստանցիները, սփյուռքով` սփյուռքահայերը: Ո՛չ, ժամանակն է, որ ամեն հայ պարտավորված լինի զբաղվել Հայաստանով: Անշուշտ, խոսքը վերաբերում է այնպիսի հարցերի, որոնք մեր ժողովրդի լինել-չլինելուն են վերաբերում: Ժամանակն է մեկտեղել ուժերը, որպեսզի օր առաջ հայությանը հոգեհարազատ լինի մեր երկրի նիստուկացն ու կացութաձեւը: Եվ այդ ժամանակ մեր բոլոր խնդիրները` ներառյալ արտաքին քաղաքական խնդիրները, քայլ առ քայլ կկարողանանք լուծել:
- Այսինքն` դուք կողմնակից եք այն տեսակետին, որ մինչեւ երկրի ներսում փոփոխություններ չլինեն, ԼՂ հարցին ձեռք տալ պետք չէ՞:
- Ես այն կարծիքին եմ, որ Հայաստանի զարգացման համար ղարաբաղյան խնդիրը խոչընդոտ չէ: Ընդհակառակը, ղարաբաղյան խնդիրը ոչ թե խոչընդոտ, այլ պիտի խթան հանդիսանար Հայաստանի զարգացման համար: Ղարաբաղը այսօրվա փաստացի սահմաններով կցված է Հայաստանին, եւ այդ փաստը Հայաստանի զարգացման հնարավորությունները` ռազմաքաղաքական, տնտեսական, բարոյահոգեբանական իմաստով մեծացնում են:
- Պարոն Սէֆիլյան, ՀՀՇ համագումարի ժամանակ առաջին նախագահը, սակայն, հարցին հակառակ կողմից մոտեցավ: Նա, ինչպես հայտնի է, հայտարարեց, որ «առանց ղարաբաղյան հակամարտության եւ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման` Հայաստանն անվտանգության, տնտեսական զարգացման եւ ժողովրդագրական վիճակի բարելավման հեռանկար չունի»: Ու չնայած այս տարակարծությանը, դուք շարունակում եք համագործակցել Կոնգրեսի հետ:
- Երբ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը վերադարձավ մեծ քաղաքականություն, ու ձեւավորվեց Համաժողովրդական շարժումը, այն ունեցավ իր կարեւոր ներդրումը, այն է` բազմահազար մարդիկ ոտքի ելան ոչ թե Տեր-Պետրոսյանի կողքին կանգնելու, այլ այս կեղեքող համակարգից ձերբազատվելու համար: Այդ հազարավոր մարդիկ մեզ եւ ինձ անձնապես չեն կարող չհետաքրքրել, մենք չենք կարող անտարբեր լինել այդ մարդկանց նկատմամբ, ուստի այստեղ ինչ-որ լուրջ գաղափարական տարաձայնությունների դեպքում էլ մենք չենք մտածում, թե անպայման պետք է խզում լինի բոլոր իմաստներով: Այդպես չէ: Քանի դեռ Տեր-Պետրոսյանը անկեղծորեն փորձում է դիմադրել այս համակարգին, նույնիսկ մեզ համար անընդունելի մարտավարական ձեւերը պիտի պատճառ չդառնան, որ մենք չհամագործակցենք: Այն մարտավարության շուրջ, որը նա ընտրել է, եւ որին ես համամիտ չեմ, համագործակցություն տեղի չի ունենա: Տեղի կունենա համագործակցություն այն գործում, որին մենք համամիտ ենք: Իսկ մեծ հաշվով, այդ ռազմավարությունը կարելի է սահմանել հետեւյալ կերպ` ըստ էության, մենք գտնվում ենք դիմադրական շարժման մեջ` այս համակարգից ձերբազատվելու եւ կերտելու համար մեր պատկերացրած Հայաստանը, իսկ դրա համար պետք է դիմադրել: Համաժողովրդական շարժման շնորհիվ ձեւավորված այդ հավաքականության, համախմբման մեջ ես, ըստ էության, ներուժ եմ տեսնում` դիմադրական շարժման հսկայական մի ուժ: Ուստի իմ նմանները չեն կարող այդ դաշտից դուրս լինել: Ինձ նաեւ պարբերաբար հարց են տալիս, որ եթե Տեր-Պետրոսյանն ասում է այսպես, իսկ դուք համամիտ չեք նրա հետ, ինչո՞ւ դուրս չեք գալիս: Ես կարող եմ այդ հարցնողներին պատասխանել այսպես. իսկ ինչո՞ւ նույն հարցը Տեր-Պետրոսյանին չեք տալիս: Ինչո՞ւ նա դուրս չի գալիս դաշտից:
- Պարոն Սէֆիլյան, դուք ներկա եք եղել «Ժառանգություն» կուսակցության համագումարին, որտեղ այդ կուսակցության վերընտրված ղեկավար Րաֆֆի Հովհաննիսյանը հայտարարեց, թե առաջիկա ընտրությունները պետք է լինեն երեք նախագահների եռանկյունուց դուրս: Ինչպե՞ս եք գնահատում այդ հայտարարությունը, համամի՞տ եք:
- Ես կարծում եմ, որ ինքնըստինքյան այդպես է լինելու: Ես չեմ կարծում, թե Տեր-Պետրոսյանը այժմ թեկնածու է: Ես Տեր-Պետրոսյանին ճանաչելով եւ հասկանալով գիտեմ, որ նա վերադարձել է ոչ թե վերստին նախագահ դառնալու համար: Նրա համար խնդիր կար ձերբազատվելու այս համակարգից, ավելի պատկերավոր ձեւակերպումն այն էր, որ պետք է մաքրել Ավգյան ախոռները: Քանի որ այդ փորձը, ըստ էության, ձախողվեց (ժամանակի մեջ է ձախողվել, սակայն հեռանկարային իմաստով տակավին անելիք ունենք), ես չեմ կարծում, որ այսօր Տեր-Պետրոսյանը թեկնածու է: Ես այն կարծիքին եմ, որ ոչ միայն եռանախագահների շրջանակից չպետք է լինի այդ նոր թեկնածուն, այլ ընդհանրապես մինչ օրս քաղաքական գործչի համբավ ունեցողների շրջանակից դուրս պիտի լինի: Նոր դեմք է պետք: Ես շատ կուզեի եւ ճիշտ կլիներ, որ նոր դեմք լիներ: Ասեմ ավելին` անհատների մեջ մեր փրկությունը տեսնելու ժամանակներն անցել են: Կարծում եմ` ճիշտ չէ այդպես շարունակելը, մենք սրանից հետո ոչ թե առաջնորդի պետք է փնտրենք, այլ պետք է փնտրել առաջնորդող խմբի: Եվ այդ խմբում գուցե լինեն մի քանի թեկնածուներ: Իմ համոզմամբ` այդ խումբը պիտի ձեւավորվի այնպիսի մարդկանցից, ովքեր մարտնչող են, անձնուրաց, ունեն անբիծ անցյալ, պարկեշտ են եւ սեփական կյանքով ապացուցել են, որ գաղափարական են եւ չեն ծախվում: Տակավին հարցական է նաեւ այն, թե որքանո՞վ է ճիշտ նախագահական կառավարման համակարգը: Թերեւս խորհրդարանական համակարգը ավելի արդյունավետ լինի մեզ համար: Հավանաբար ապագայում կգտնվի մեզ հարմար մի նոր կառավարման համակարգ: