Ժիրայր Սեֆիլյան. Վրացական իշխանության դավադիր հայաթափման ծրագրին մասնակցում են նաև Երևանի իշխանությունները

bagin.info

-Ինչպես կգնահատեք իրավիճակը, որն այսօր տիրում է Ջավախքում:

 Այսօրվա վիճակը, ես կասեի,  շարունակություն է նախորդ տարիներից սկսված գործընթացներին: Արդեն քանի տարի է` Մ.Սահակաշվիլու իշխանության գալուց հետո, վրացական պետությունը պլանավորած հայաթափման ծրագիր է իրականացնում: Այդ փաստը մեզ համար զարմանալի չէ: Վրացիները միշտ էլ ցանկացել են, որ այդպես լինի, բայց մեզ անհանգստացնողը մեր հայերի պառակտվածությունն է և անկազմակերպվածությունը: Այս իմաստով, ցավալիորեն,  մենք` փոխանակ օր օրի միակամվելու, պառակտվում ենք, պառակտումն էլ ավելի է խորանում մեզանում: Եվ այսօր արդեն հասել է գագաթնակետին, երբ հայերը կրակում են իրար վրա: Երևույթն այն է, որ ասում են` ահա միլպետը հայ է, սպանվող ոստիկանը հայ է, կրակողը` հայ: Վերջիվերջո հայերը իրար են կրակել: Իսկ վրացիներն էլ ասում են, որ ստիպված ենք գնալ` վերականգնելու մեր երկրի անդորրը: Այս իրավիճակը գնահատում եմ շատ ծանր: Եվ եթե եկող ժամանակահատվածում մենք` հայերս խելքի չգանք և չփորձենք լուրջ քայլեր անել` հակազդելու իրականացվող ծրագրին, ցավալի կլինի Ջավախքի վիճակը, քանի որ սրընթաց հայաթափման վտանգը մեծ է:

 -Լուրջ քայլեր ասելով` ի՞նչ  նկատի ունեք:

 Լուրջ քայլերի մեջ մտնում են շատ գործոններ ու ծրագրեր: Առաջին հերթին, այդ հողի վրա ապրող ժողովուրդը պիտի կարողանա ինչ-որ չափով միակամություն դրսևորի և կարողանա դիմադրել: Այս տրամադրությունը պիտի լինի ժողովրդի մոտ: Կողքից օգնությունները անշուշտ կարևոր է, բայց գլխավոր դերը ժողովրդինն է: Կարևոր է նաև, որ Երևանում դա հասկանան:

-Արդյո՞ք գտնում եք, որ հայկական կողմը պասիվություն է դրսևորում այս հարցում և չի միջամտում, որպեսզի չվտանգի հայ-վրացական հարբերությունները, թե այլ նպատակներ կան:

 Մեր Հայաստանի Հանրապետություն կոչվածը խորը հիվանդության մեջ է: Նաև այս պատճառով է, որ Հայաստանը չի կարող պետք եղած օժանդակությունը ցուցաբերի:  Ես կասեի նաև ավելին, վրացական իշխանության դավադիր հայաթափման ծրագրին մասնակցում են նաև Երևանի իշխանությունները: Ոչ թե նրանք չեն տիրապետում եղելությանը և չեն միջամտում, այլ հենց իրենք են մասնակցում: Տարիներ առաջ նույն “ապազգային” կոչվող լևոնյան իշխանության օրոք, եթե վրացական իշխանությունը Ախալքալաքից որևէ մի հանցագործի ուզենար ձերբակալել, պետք է Երևանից թույլտվություն ստանար, իսկ այսօր այսպես կոչված "ազգային" իշխանությունների օրոք ոչ միայն Երևանի թույլտվությունը չի խնդրում հանցագործներ ձերբակալելուց, այլ արդեն հանդգնությության են գնում ձերբակալելու հայ ազգային գործիչների, փաստորեն լևոնյան իշխանության օրոք Ախալքալաքը փաստացի Հայաստան է եղել: Բայց իշխանափոխությունից հետո օր օրի մոռացվեց Ջավախքի նշանակությունը: Ինչ-որ պահից հետո նոր իշխանությունները իրենց արտաքին կապերը ամրապնդելու և Սահակաշվիլուն դուր գալու նպատակով ամբողջ Ջավախքը հանձնեցին Թիֆլիսին: Նաև հիշենք հայ-վրացական սահմանի հսկողության ամրապնդումը: Բավրայի սահմանակետում վրացի սահմանապահից ավելի կեղեքող է հայ սահմանապահը: Դա միայն ի վնաս մեզ է, ի վնաս Ջավախքի ժողովրդի: Փաստերը շատ են, ուզում եմ ասել այն, որ երևանյան իշխանությունները մեղսակից են հայաթափման  օպերացիային, որ կատարվել է նախորդ տարիներում և շարունակվում է առ այսօր:  Ուստի, Ջավախքին լուրջ և արդյունավետ օժանդակություն կարելի է սպասել միայն իշխանափոխությունից հետո: Եվ այդ ժամանակ միայն հնարավոր կլինի կասեցնել այդ դավադիր ծրագիրը: Բայց մինչև այդ մենք խնդիր ունենք գոնե հակառակորդի ոտնձգությունները դանդաղեցնելու: Այդ պոտենցիալը մենք ունենք, եթե մենք մի քիչ խելքի գանք:

 Ըստ Ձեզ, ինչի՞ հետ են կապված Գուրգեն Շիրինյանի և “Միասնական Ջավախքի” ակտիվիստների ձերբակալությունների դեպքերը, ինչու հենց այս ժամանակահատվածում: Արդյոք Կարս-Ախալքալաք երկաթգծի բացման նախօրեն էր հիմնապատճառը, թե այլ դրդապատճառ կար:

 Ընդհանուր հայաթափման ծրագիրը ներառում էր նաև այն հանգամանքը, որ մինչև Կարս-Ախալքալաք երկաթգծի գործարկելը Ջավախքում պետք էր հավանական ազգայնական առողջ ուժերին վերացնել: Եվ այս գործընթացը սկսվեց մոտ 2,5 տարի առաջ: “Միասնական Ջավախքի” տղաները այս վերջին տարիներին ապացուցեցին, որ միակ առողջ ուժն են, որը ոչ ենթարկվում է Թբիլիսիին, ոչ էլ  հակահայ երևանյան կենտրոնին: Մնացած բոլոր ուժերը, եթե այդպիսիք կան, ենթարկվում են այս կենտրոններին: Այդ պատճառով երիտասարդները հալածվեցին երկու կողմից: Մեծ հաշվով, եթե նայենք աշխարհաքաղաքական դիտանկյունից, մինչ երկաթգծի գործարկելը պետք էր մաքրել այդ դաշտը: Սա թուրք-վրացական նախագիծ է: Իսկ Գուրգեն Շիրինյանի հետ կապված դեպքը գործողությունների հետևանք է: Մի օր դա պետք է կատարվեր: Գուրգենը, ըստ էության, պաշտպանվել է, ոչ թե հարձակվել: Երբ որ քո տան վրա հարձակվում են, դու իրավունք ունես պաշտպանվելու, լինի դա հայ ոստիկան, թե վրացի: Գուրգենի արարքը նաև ուսուցանելի է ինչ-որ չափով, որ` սա մեր երկիրն է, իրենք իրավունք չունեն ապօրինաբար ում ուզեն բռնել` բռնեն: Երևի Գուրգենը առաջին տղամարդն էր, որ գնաց այս ծայրահեղ քայլին: Գուրգենի արածը ոչ թե իր համար է, այլ բոլոր հայերի համար: Զոհված ոստիկանը Երևանի և Թբիլիսիի հակահայ գործունեության զոհն է:

Գուրգենը մերօրյա ֆիդային է դարձել: Եթե պատմությունը թերթենք, ֆիդայի մարդը իր աչքի առաջ ամեն ինչ պետք է ունենա, նույնիսկ մահը; Մահից պետք չէ վախենալ, երբ որ մտել ես ազգային գործունեություն, ազգային գործունեությամբ զբաղվելը շատ վտանգավոր գործ է: Հուսով եմ, որ կամաց-կամաց Ջավախքի բնակչությունը կփորձի իր իրավունքները պաշտպանել  ինքնապաշտպանության համար անհրաժեշտ բոլոր միջոցներով:  

- Ըստ Ձեզ, շահագրգռված է արդյոք Վրաստանը լուծելու Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի հայկական բնակչության հիմնախնդիրները։

 Չէ, երբեք: Վրացիները շահագրգռված չեն որևէ խնդիր լուծել: Նրանք շահագրգռված են հայաթափել Ջավախքը, առաջին հերթին ազատվել չենթարկվող տարրերից, վերջնական արդյուքնում` վրացականացում: Վրացական իշխանություններից ես ոչ մի լավ բան չեմ սպասում, ոչ էլ զարմանում եմ, որ իրենք այդպիսին են: Ըստ էության, եթե պատմությունը թերթենք, վրացական ղեկավարությունը վերջին 100 տարում թուրքերից շատ բանով չեն տարբերվում:   

Ջավախքը ես համարում եմ հայկական հող, ես Ջավախքի ապագան պատկերացնում եմ փաստացի միացած Հայաստանին, դե յուրե ինչ անուն ուզւոմ են դնեն: Բայց ինչպես Արցախն է այսօր փաստացի Հայաստանին միավորված, այնպես էլ Ջավախքի ապագան պետք է այդպես լինի:

  -Ի՞նչ հարթությունում և ինչպիսի՞ միջոցներով պետք է լուծվեն Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանում լեզվական, կրոնական, մշակութային ժառանգության պահպանման և մյուս հիմնախնդիրները:

 Իմ կարծիքով, նրանք պետք  է աշխատեն ոչ միայն լեզվի կարգավիճակ ստանալու  կամ մշակութային հիմնախնդիրները առանձին լուծելու գործի վրա, այլ քաղաքական իմաստով զուգահեռ պիտի բարձրացվի նաև ինքնակառավարման հարցը, ինքնակառավարումը պետք է լինի հայերի ձեռքում: Բովանդակությունը սա պետք է լինի, իսկ թե անունը ինչ ենք դնում` էական չէ: Լեզուն, կրոնական  կամ մշակութային խնդիրները ածանցյալ են: Հարցը պետք է գլոբալ ձևով բարձրացնել: Եթե չենք բարձրացնում մեր ամբողջական իրավունքներին տեր կանգնելու խնդիրը, մյուս դաշտում մենք կպարտվենք:

 -Ինչպե՞ս եք գնահատում Հայաստանի կողմից Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի հայկական բնակչության իրավունքների պաշտպանությանն ուղղված քայլերը: 

 Հայատանի իշխանությունները ոչ միայն խանգարել են հայերին, որոնք ուզում են լավ բան անել Ջավախքում, այլ օժանդակել են Թիֆլիսին: Նույն Վ. Չախալյանի արտաքսումը 2006թ-ին, մինչ արտաքսելը` հարձակումը և Գ. Շիրինյանի դանակահարումը դրա վառ ապացույցն է:

Հայաստանի իշխանությունները դանակահարողին ձերբակալելու փոխարեն ձերբակալեցին Վահագն Չախալյանին, դատեցին, այնուհետև արտաքսեցին Հայաստանից: Գուրգեն Շիրինյանին երևույթապես դանակահարել է Հայաստանի իշխանությունները:

Կատարվածի ձեռագիրը որքան նման է  հայտնի մարտիմեկյան դեպքերին հաջորդող ձերբակալություններին և դատավարություններին:

Եթե Հայաստանը Վահագնին չհանձներ, Թիֆլիսը չէր համարձակվի ծախու միլպետներով Վահագններին հալածել: Եթե Հայաստանը վաղը մի հայտարարություն անի` թեկուզ արտգործնախարարի տեղակալի բերանով, որ դադարեցնեն այդ ամենը, վրացական կողմը կդադարեցնի: Բայց այդպիսի բան չենք լսի:   

-Ինչպե՞ս եք վերաբերում այն փաստին, որ վրացական իշխանությունները հայ-վրացական սահմանագծում գտնվող հայաբնակ Նինոծմինդայի շրջանում կալանավայր են կառուցում։ Ըստ Ձեզ, այս շինարարության տակ քողարկված են  արդյո՞ք տեղի հայության դեմ ուղղված այլ նպատակներ։ 

 Բնականաբար շատ բացասական եմ վերաբերում: Սա շատ պարզ ծրագիր է. 1000-ից ավելի կալանավորների մասին է խոսվում, հանցագործ աշխարհն էլ հայտնի է, որ խաղալիք է հատուկ ծառայությունների ձեռքում: Հանցագործ աշխարհով նրանք շարունակելու են պղծել մեր հողը: Պետք է ամեն կերպ աշխատենք, որ բանտի կառուցումը իրականություն չդառնա: Այստեղ մեծ խաղեր են գնում: Մի քանի տասնյակ ջավախքցիներ միլիարդներ են աշխատում, դրա դիմաց իրենց երկիրը կործանվում է, իսկ իրենք այդ բոլորի համար մտահոգ չեն:

 -Ներկայումս Վրաստանի կազմում գտնվող Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի հայության վիճակը տարբերվու՞մ է ժամանակին Սովետական Ադրբեջանի կազմում գտնվող Ղարաբաղի հայության վիճակից։ 

 Սահակաշվիլու գալուց հետո որոշ նմանություններ նկատվում են: Դրանից առաջ Թիֆլիսը բարձիթողի վիճակում էր թողել Ջավախքը: Ինչ թերություններ որ կար դրանից առաջ, մեր` հայկական կողմի խնդիրն էր: Բայց Սահակաշվիլու գալուց ի վեր  պետական ապարատը տարածաշրջանը հայաթափելու հստակ ծրագիր ունի: Այս իմաստով նմանություններ կան, բայց այսօրվա ջավախքահայերի դիրքերը շատ ավելի ուժեղ են, քան մինչև 1988թ-ը արցախահայության: Բայց տեսեք, թե ինչպիսի նվաճումների հասանք: Նախ ասեմ, որ Ջավախքի ժողովրդի մեծ մասը ավելի շատ է կապված մայր հայրենիքի հետ, իսկ մինչև 1988թ.-ը ԼՂ-ի ժողովրդի մեծ մասի կապը Մոսկվա-Բաքու, այնուհետև Երևանի հետ էր: Ի տարբերություն Ջավախքի, ԼՂԻՄ-ը գտնվում էր ամբողջությամբ անկլավային վիճակում: Ջավախքի ժողովրդի վիճակը համեմատաբար շատ ավելի նպաստավոր է, և ավելի նպաստավոր կլինի, եթե մենք կարողանանք տեր կանգնել մեր իրավունքներին:  

-Ձեր կարծիքով, Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի հայերը ունե՞ն ինքնավարության պահանջելու իրավունք և դրան հասնելու հնարավորություններ։

 Իրավունք ունենք իհարկե, դա նաև ամրագրված է միջազգային կոնվենցիաներով: Իրավունք ունեն և ինքնավարություն պահանջելու, և հանրաքվե անցկացնելու, և այդ հանրաքվեով կարող են պահանջել միանալ մայր հայրենիքին: Պարզապես մարտավարական իմաստով պետք է լավ մտածել այդ ամենի շուրջ և ճիշտ քայլեր ձեռնարկել: Եթե պառակտվածությունը վերանա և Երևանը խանգարողի դերում չլինի, հնարավորությունները մեծ են:  Անշուշտ, պետք է խաղաղ, փաստաթղթային, իրավական դաշտում մարտնչենք, բայց եթե հակառակորդը փորձի բռնի ուժով հայափաթ անել կամ ինչ-որ բան պարտադրել, այդ ժամանակ մեր իրավունքն է պաշտպանվել և բռնի ուժ կիրառողի ձեռքը բռնել, կոտրել:

 -Արդյո՞ք  Հայաստանը Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա  տարածաշրջանի հայության անվտանգության երաշխավորն է։  

Այդպես պետք է լինի, բայց այսօրվա հակահայ իշխանությունները խոչընդոտում են դրան: Հայաստանի Հանրապետությունը պարտավոր է լինել երաշխավորը և Արցախի հայության և Ջավախքի հայության անվտանգությանը:

 -Ի՞նչ ռազմավարական նշանակություն ունի Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանը Հայաստանի համար:

 Ջավախքը ՀՀ-ի հյուսիսային դարպասն է: Մտավախություն ունենալով, որ Հայաստանի միջպետական հյուսիսային ճանապարհը կարող է փակվել, տարիների ընթացքում հայկական մի մտածելակերպ է ձևավորվել, որ գիտեք ինչ` Ջավախքում պետք է համակերպվել ցանկացած իրականության հետ, չընդվզել, եթե անգամ բռնանում են, փորձում են խլել այն, ինչ քոնն է: Ես կասեի հակառակը` մենք ինչքան պինդ նստած լինենք Ջավախքում, այնքան ժամանակ ճանապարհը բաց կլինի: Այն օրը, երբ հայաթափվի Ջավախքը, կարելի է մտածել, որ ճանապարհը կփակվի: Եթե այսօր ճանապարհը բաց է, միայն Ջավախքի հայ բնակչության շնորհիվ է: Ինչպես Սյունիքը, այնպես էլ Ջավախքը դարեր շարունակ խոչընդոտել են պանթուրքիզմի ծավալապաշտական ծրագրերին: Ջավախքը իր աշխարհագրական դիրքի շնորհիվ վերածվել է միջազգային կոմունիկացիաների խաչմերուկի:

Անկարա-Ախալքալաք-Բաքու երկաթուղին շահեկան է հայության համար միմյայն մի պայմանի առկայության դեպքում. երկաթուղու Ջավախքի հատվածի անվտանգությունը պետք է վերահսկվի Ջավախքի հայության կողմից:

Եթե մենք այսօր չկարողանանք տեր կանգնել մեր Արևելյան Հայաստանի տարածքներին, անիմաստ է դառնում մեր ամբողջ երազանքները Արևմտյան  Հայաստանի առումով:  Աստծո կողմից մեզ տրված հողին մենք պետք է տեր կանգնենք: Սրա մեջ այդ խորհուրդն էլ կա` եթե մենք սա չարեցինք, այսօրվա եղածն էլ, մնացածն էլ` կորցնելու ենք: Ստրատեգիկ նշանակությունը նաև այս իմաստով է, այսինքն` ոչ միայն աշխարհագրական դիրքի ու նյութական հարթության,   այլ նաև հոգևոր առումով:

 -Իսկ ի՞նչ է հարկավոր, որ ժողովուրդը դա հասկանա և գիտակցի:

 -Ժողովուրդը եթե վճռականություն ունեցավ և փողոց դուրս ելավ` ասելով, որ այս եմ ուզում, դրա դեմը ոչ ոք չի կարող առնել: Այս իմաստով տարբեր գործոններ են խանգարել մեզ և դեռ խանգարում են: Սովետական միության օրերին և այսօր էլ Ջավախքում սերունդներ են մեծացել` առանց իմանալու, որ դա իրենց հողն է: Այսօր մի սերունդ է մեծանում, որ գիտելիքների իմաստով բավական թերի է, բայց այսօրվա երիտասարդության մեջ ավելի առողջ օղակներ կան, քան տարեց սերնդի մեջ: Աշխատանք պետք է տարվի ժողովրդի հետ: Մենք իբր թե ունենք քաղաքական կուսակցություններ, բայց դրանք փոխանակ աշխատանք տանեն, հակառակն են անում: 20 տարի է կան կուսակցություններ, որոնք իբր թե գործ են անում, բայց ոչ մի բան չեն անում, իսկ եթե որևէ մեկը փորձի գործ անել, սկսում են քարկոծել նրան: Սա մեր ներքին հիվանդությունն է: Կազմակերպվածություն է պետք, որը սպասելի է կուսակցությունների և պետության կողմից: Բայց քանի որ և’ մեկը, և’ մյուսը, ըստ էության, չկան, դրա համար էլ այս վիճակն է: Մենք այսօր գտնվում ենք նոր կազմակերպվելու օրերի նախաշեմին: Գալիք օրերին նոր երևույթներ են ծնվելու, նոր որակներ: Մեծ հաշվով ես լավատես եմ:

 Ինչպե՞ս եք գնահատում  Հայաստանում գործող ,Վիրահայերի միասնությունե ՀԿ-ի և ,Հզոր հայրենիքե կուսակցության (ներառյալ ,Ջավախքե հայրենակցական միության)    և նման այլ կազմակերպությունների գործունեությունը Սամցխե-Ջավախք-Ծալկա տարածաշրջանի տիրույթում:

 Այդ կազմակերպությունները ոչ մի անգամ իրենց առաքելության մեջ չեն եղել: Առաջին օրվանից դրանք օգտագործվել են որպես գործիք Հայաստանի վատառողջ իշխանավորների ձեռքին, պարբերաբար օգտագործվել են ընտրություններից ընտրություն, ծառայելով անհատների, կամ խմբային շահերին և երբևէ չծառայելով Հայաստանի ու հայության շահերին:  Անհրաժեշտության դեպքում նրանք օգտագործվել են և այս իշխանությունների օրոք կօգտագործվեն նաև Ջավախքում հենց այս նույն երիտասարդների դեմ` “Միասնական Ջավախք”-ի դեմ: Քանի որ Երևանը Թիֆլիսի հետ որոշել է, որ պետք է ճզմել այս ինքնուրույնությունը, նույն իրենց մանկլավիկներին հրահանգում են, որ խանգարեք, քարոզչական դաշտում տարածեք, որ այս տղաները այսպես են, այնպես են: Այս կազմակերպությունների գոյությունը միայն վնաս է բերել: