«Ժողովրդական մեծ ալիք բարձրացնելով` սրբել, տանել այս ռեժիմը»

26/06/09 jamanak

 Նախկին քաղբանտարկյալ, ՀԱԿ մաս կազմող «Հայ կամավորականների համախմբում» նախաձեռնության ղեկավար Ժիրայր Սեֆիլյանը հայտարարված համաներումն ամենեւին չի դիտում որպես միջոց, որով իբր իշխանությունները մտադիր են թոթափել երկրում առկա լարվածությունը: Այլ` ճարահատյալ քայլ, որով, ըստ նրա, փորձեցին հերթական անգամ թոզ փչել եվրոպացիների աչքերին, որպեսզի գոնե մի քիչ մեղմեն իրենց նկատմամբ վերաբերմունքն ու պատժամիջոցներ չկիրառեն:

«Եթե ուզում էին լարվածությունը թուլացնել, ապա ոչ թե համաներում պետք է հայտարարեին, այլ նախ բոլոր քաղբանտարկյալներին պետք է ազատ արձակեին` բոլորի գործերը կարճելով: Իսկ այն մարդիկ, որոնց պատճառով տղաները ապօրինաբար գտնվել էին անազատության մեջ` պետք է կանգնեին օրենքի առաջ: Այդ ժամանակ միգուցե կարելի էր խոսել լարվածությունը թուլացնելու մասին»:

- Այնուհանդերձ, Համաժողովրդական շարժման կենտրոնական դեմքերի ազատության մեջ հայտնվելը կարո՞ղ է նպաստել իշխանությունների դիրքերի թուլացմանը:

- Ես այն կարծիքին չեմ, որ անազատության մեջ գտնվելով` չէին կարողանում մասնակից լինել ընդհանուր շարժմանը, Կոնգրեսի գործունեությանը լիցք հաղորդելուն: Ես ընդդիմության հաջողությունները պայմանավորում եմ բացառապես Կոնգրեսի գործունեությամբ, այլ ոչ թե տղաների անազատության մեջ լինելով: Ճիշտն ասած, համաներման այս ամբողջ պատմության մեջ ինձ համար ուրախալին այն է, որ մեր ընկերները դուրս եկան եւ վերադարձան իրենց ընտանիքները: Իսկ քաղաքական իմաստով ինչ-որ մեծ երեւույթներ չեմ նկատում, քանի որ, վերջիվերջո, այս բռնատիրական ռեժիմը պետք է ինչ-որ ձեւ գտներ ու ազատ արձակեր ապօրինի կալանավորվածներին: Հո չէ՞ր կարող ընդմիշտ նրանց բանտերում պահել:

- Իսկ քաղբանտարկյալների ազատության մեջ լինելու հանգամանքը կարո՞ղ է առիթ դառնալ` ընդդիմության վերակազմակերպման եւ կամ մարտավարությունը վերանայելու համար:

- Տղաների դուրս գալով, կարծում եմ, ավելի ակտուալ է դառնում Կոնգրեսի` մարտավարությունը վերանայելու խնդիրը: Ես այն կարծիքին եմ, որ բանտից շատ ավելի հեշտ է երեւում, թե ինչը ինչպես պետք է արվի, որն է ճիշտ, որը սխալ եւ այլն: Թեեւ բանտի պայմաններում ինֆորմացիային նույնիսկ ամբողջությամբ չես տիրապետում, բայց այդ դիտակետից ավելի լավ ես զգում իրավիճակն ու ավելի ճշգրիտ ելքեր ես գտնում: Այդ իմաստով ես դրական խմորումներ եւ զարգացումներ սպասում եմ ընդդիմության շարքերում:

- Լինելով Կոնգրեսի մաս կազմող այն ուժը, որը մշտապես ռադիկալ գործողություների ջատագովն է եղել, Ձեր դիտարկմամբ` ընդդիմության մարտավարությունն այսուհետ ինչպիսի՞ փոփոխություններ պետք է կրի` շեշտադրումների, գործողությունների պլանի առումով:

- Նախ նշեմ, որ ռադիկալ գործողություններ ասելով` պետք չէ հասկանալ «Բաստիլի» գրավումը: Ռադիկալ գործողություններ ասելով` ես հասկանում եմ, որ գործողության նպատակը պետք է ճիշտ ուղղությամբ լինի, այսինքն` մենք ոչ թե գնանք հետեւանքները վերացնելու ետեւից, այլ` պատճառը վերացնենք: Մեր առաջարկած մարտավարական ծրագրի էությունը հետեւյալն է` ժողովրդական մեծ ալիք բարձրացնելով` սրբել, տանել այս ռեժիմը: Միայն ու միայն ժողովրդական ճնշման ներքո սրանք կլքեն իրենց դիրքերը, եւ մենք կողմնակից չենք հույսեր կապել որեւէ աշխարհաքաղաքական որեւէ կենտրոնի հետ: Ես այս պահին չեմ ցանկանում փակագծերն ամբողջությամբ բացել, նշեմ միայն, որ մեկ տարվա ընթացքում այդ իմաստով մենք բավական թերություններ ենք ունեցել:

- Իսկ ապստամբությունը Դուք դիտո՞ւմ եք որպես, ինչպես Դուք եք ասում, ռեժիմը տապալելու` իշխանափոխության մեխանիզմներից մեկը, ինչն ամրագրված է նաեւ Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրում:

- Անշուշտ, դա ցանկացած ժողովրդի իրավունքն է: Բայց ես այն կարծիքին եմ, որ եթե մենք կարողանանք ընդհանուր գործը ճիշտ կազմակերպել, ապստամբելու կարիք էլ չի լինի, որովհետեւ հակառակորդը, տվյալ դեպքում` այս իշխանությունները, երբ տեսնի ժողովրդի հզորությունը` նույնիսկ չի համարձակվի այնպիսի քայլերի դիմել, որի արդյունքում կարող է ապստամբություն լինել: Ասել կուզեմ` մարտի 1-ից հետո իրավիճակը փոխվել է, իսկ այսուհետ ընդդիմությունն ու ժողովուրդն իրենց բողոքը հայտնելու բազում ձեւեր ունեն, որոնք տեղավորվում են ժողովրդավարության փիլիսոփայության տրամաբանության մեջ: Սակայն եթե այս բոլորը կիրառելուց հետո հակառակորդը համարձակվի բիրտ ուժի դիմել, ապա այդ պարագայում մեր ժողովուրդը իրավունք ունի պաշտպանվելու այդ բիրտ ուժից: Միգուցե սա կարելի կլինի կոչել ապստամբություն:

- Պրն Սեֆիլյան, իսկ քաղբանտարկյալների ազատ արձակումը կարո՞ղ է խախտել ընդդիմության հանրահավաքների արդեն հայտարարված ժամանակացույցը` այն առումով, որ հուլիսի 2-ին հրավիրված արտահերթ հանրահավաքը դառնա պերմանենտ հանրահավաքների սկիզբ: Թե՞ հուլիսի 2-ով պետք է սահմանափակվեք եւ սպասեք մինչեւ սեպտեմբերի 18:

- Մենք, ճիշտն ասած, դժգոհ ենք, որ հատկապես ավագանու խայտառակ ընտրություններից հետո որոշվեց հանրահավաքային դադար վերցնել, այն էլ` մինչեւ սեպտեմբեր: Մենք միշտ այն կարծիքին ենք, որ դադարի ժամանակ չկա: Այո, եթե կազմակերպվելու խնդիր կա, կարելի է ժամանակ վերցնել, սակայն այնպես չպետք է լինի, որ մենք հանրահավաքները հետաձգենք ամիսներ եւ գանք ու աննպատակ շարունակենք պայքարը: Այս կերպ հակառակորդին միայն ուրախացնում ենք: Մենք մեր դժգոհությունն այս կապակցությամբ մշտապես բարձրաձայնել ենք, եւ քիչ առաջ իմ հիշատակած մարտավարական փոփոխությունը վերաբերում էր այդ ընթացքը փոխելուն: Բայց այնպես չէ, որ մենք կողմ ենք աննպատակ հանրահավաքներ անելուն. հանրահավաքները պետք է, անշուշտ, լինեն ծրագրավորված:

Մի բան հատուկ ուզում եմ շեշտել` Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի` մեծ քաղաքականություն վերադառնալով ՀՀ-ում ձեւավորվեց այնպիսի ընդդիմություն, այնպիսի միակամություն, որը անքակտելի մնաց այս ամբողջ մեկուկես տարվա ընթացքում: Ես ամենամեծ ձեռքբերումը սա եմ համարում: Ուստի շատ եմ կարեւորում ընդդիմության միակամությունը պահպանելով` գործը ավելի ճիշտ մարտավարական քայլերով շարունակելը, որը, չեմ կասկածում, մեզ հասցնելու է հաղթանակի:

- Ի՞նչ եք կարծում, ՀՅԴ-ն ինչո՞ւ մերժեց ՀԱԿ-ի 12 կետերից բաղկացած պլատֆորմին միանալու առաջարկը, այն պատճառով, որ առողջ ուժ չէ՞, որոնք էլ պետք է լինեին ՀԱԿ-ի հետ պոտենցիալ համագործակցողները, թե՞ մերժումն այլ պատճառներ ունի:

- Դաշնակցությունը, երբ հայտարարեց կոալիցիայից դուրս գալու մասին, ես հույս ունեի, որ ինչ-որ ժամանակ հետո կհամագործակցեն ընդդիմության հետ: Սակայն ես արդեն իմ հույսը կորցրել եմ, քանի որ կոալիցիայից դուրս գալուց հետո նրանք պետք է շահագրգռված լինեին ապացուցել, որ իրոք ընդդիմություն են: Նրանք մի քայլ են կատարել` ասելով, որ արտաքին հարցերի հետ կապված ընդդիմություն են այս իշխանություններին: Սակայն լինելով սոցիալիստական ուղղվածության, ինչպե՞ս կարող է այդ կազմակերպությունը համակերպվել այս սոցիալական անարդար մթնոլորտին, ժողովրդի կեղեքման ընթացքին, ամեն քայլափոխի կատարվող անօրինություններին: Քանի որ նրանք համարձակություն չունեցան այս ճշմարտությունները բարձրաձայնելու համար, շատ շուտ երեւաց, որ նրանք պայմանավորվածություն ունեն ռեժիմի հետ, որ իրենց, այսպես կոչված, ընդդիմադիր լինելու «պլանկան» այսինչ աստիճանից ավելի բարձր չի լինելու: Ուստի ես ՀՅԴ-ին առայժմ ընդդիմություն չեմ համարում: Ես էլ, ի դեպ, իմ կողմից կոչ եմ արել միանալ ՀԱԿ-ի պլատֆորմին, սակայն` անարձագանք: ՀԱԿ-ՀՅԴ համագործակցություն կլինի միայն այն ժամանակ, երբ ՀՅԴ-ն համոզած լինի ժողովրդին, որ իրոք ընդդիմություն է դարձել:

- Իսկ հավանական համարո՞ւմ եք, որ ՀՅԴ-ն համագործակցի պլատֆորմի իր տարբերակն առաջարկած «Ժառանգության» հետ:

- Ես ավելի հավանական եմ համարում «Ժառանգության» եւ ՀԱԿ-ի գործընկերության շարունակությունը, որովհետեւ «Ժառանգությունը» նույնչափ ընդդիմություն է, որքան ՀԱԿ-ը: Քանի որ ես տակավին համոզված չեմ, որ ՀՅԴ-ն ընդդիմություն է, այդ պատճառով էլ չեմ կարծում, որ «Ժառանգությունը» կարողանա լուրջ համագործակցել նրանց հետ:

- Իսկ ասելիքի առումով, ըստ Ձեզ, Կոնգրեսն ունի՞ պաշար, որպեսզի հետագա հանրահավաքները չլինեն աննպատակ:

- Իմ ասած մարտավարական փոփոխությունը ենթադրում էր նաեւ Կոնգրեսի ձեւաչափի փոփոխություն: Կարծում եմ, որ ժամանակն է այնպիսի ձեւաչափ ստեղծել, որը լինի վերկուսակցական, եւ որը շատ ավելի հույս կներշնչի ժողովրդին: Շատ կարեւոր է նաեւ, թե ինչպիսի մտքեր պետք է հնչեն ամբիոնից, որովհետեւ մենք այսօր գտնվում ենք ուրիշ իրավիճակում, քան նախընտրական օրերին էր: Այսօր բոլորովին ուրիշ խոսք է պետք: Թեեւ Կոնգրեսը տարբեր գաղափարական հոսանքների միակամություն է, սակայն կարծում եմ` մեր բոլորի գաղափարները մի օր համընկնելու են, ու մենք հնչեցնելու ենք այն խոսքը, որին ուշիուշով սպասում է մեր ժողովուրդը:

- Իսկ ի՞նչի է սպասում ժողովուրդը:

- Սպասում է մի օր առաջ ձերբազատվել այս մաֆիոզ բանդիտներից:

Հեղինե Մանուկյան