ՀԱՅԱՍՏԱՆԱԿԵՆՏՐՈՆ ՈՒԺ  ՉԿԱ

Թուրքերը պիտի փորձեն իրականացնել դարերի երազանքը` վերացնել հայկական սեպը

Ժ.Սեֆիլյանի հավաստմամբ` Արևմուտքի քաղաքականության արդյունքում շատ ակտուալ է դարձել պանթուրքիզմը

«Առաջին օրվանից մինչև այսօր հայ-թուրքական հարաբերությունների խնդիրը, կռիվը, բանավեճը մեկ հարցի շուրջ է` ազատագրված տարածքների: Ուրիշ որևէ խնդիր գոյություն չունի: Թուրքերը մինչև վերջին պահը` ինչքան իրենց ուժը պատի, փորձելու են կորզել դա, որովհետև ազատագրված տարածքները զիջելուց հետո արդեն ընդամենը ժամանակի խնդիր է Հայաստանը վերացնելը: Առանց ազատագրված տարածքների` անհեթեթություն է ԼՂԻՄ-ը»,- այսօր կազմակերպված մամուլի ասուլիսի ժամանակ ասաց Սարդարապատ շարժման նախաձեռնող խմբի անդամ Ժիրայր Սեֆիլյանը:

Նա նշեց, որ չնայած արձանագրությունները հայկական կողմի համար որևէ դրական տարր չեն պարունակում և ձեռնտու են միմիայն թուրքական կողմին` Թուրքիան չի ցանկանում վավերացնել դրանք: Բացատրությունը, ըստ բանախոսի, այն է, որ ինչպես պատմությունն է ցույց տալիս, թուրքական քաղաքականությունը միշտ ձգտում են կորզել առավելագույնը` «ամեն ինչը, հնարավորինս շատը և նաղդը»: Թուրքիան այս անգամ ևս չի դավաճանում իր գործելաոճին և խնդիր է դրել հայկական կողմից խլել գոյության վերջին ներուժը` ազատագրված տարածքները, առավել ևս, երբ տեսնում է, որ «Հայաստանի Հանրապետությունն, ըստ էության, չպետություն է, պետություն չկա այնտեղ. կան ինչ-որ մի խումբ մարդիկ, որոնք ունեն անձական շահեր»:

Ժիրայր Սեֆիլյանը նշեց, որ ազատագրված տարածքները հայ ժողովրդի վերջին ներուժն են, քանի որ Հայաստան-Սփյուռք միակամությունն այլևս չկա: Նրա գնահատմամբ` այսօր հայկական բանակի չափանիշներին չի համապատասխանում նաև հայ ժողովրդի անվտանգության գլխավոր երաշխիքներից մեկը` մեր բանակը:

«Այս 2-ը արդեն չկան: Մնացել է միայն ու միայն մեր աշխարհագրական ներուժը` այն ներուժը, որը ձևավորվեց 91-94 պատերազմի և հազարավոր հայ նահատակների թափած արյան շնորհիվ, որի արդյունքում մենք այսօր ինչ-որ չափով տակավին գործոն ենք և կարող ենք տակավին մեր գոյությունը պահպանել: Անշուշտ, եթե շարունակեն այսպիսի արժեքներ իշխել երկրից ներս, նաև ինչ-որ ժամանակ հետո այդ ներուժն էլ անիմաստ կդառնա: Սակայն այսօր դուք իմացեք, որ տակավին մենք ունենք հենվելու մի տեղ, մի կետ, որի արդյունքում մենք կարող ենք դիմադրել որևէ մի արհավիրքի: Սա շատ լավ հասկանալով` թուրքերը որոշել են ամեն գնով կորզել ազատագրված տարածքները: Այժմ այս պրոցեսն է: Եվ նրանք, ինչպես տեսնում եք, շատ համառ են իրենց կեցվածքի մեջ»,- ասաց Ժիրայր Սեֆիլյանը:

Նա նշեց, որ երեկվա իր ելույթում Սերժ Սերգսյանը խոսում էր միայն ԼՂԻՄ-ի մասին` դրանով իսկ հրապարակայնորեն հասկացնելով թուրքերին, որ պատրաստ է հանձնելու ազատագրված տարածքները:

«Այս իմաստով նորություն չկա ոչ միայն Սերժի ասածի մեջ, այլև անցած 12 տարիների ընթացքում: Ես ունեմ տեղեկություն, որ Ռոբերտ Քոչարյանը 2001 թ. սկզբին իր մոտ կանչեց մի քանի հայտնի տարեց մտավորականների (բարեբախտաբար, նրանցից մի քանիսը տակավին ողջ են): Դա Քի Վեսթի նախօրյակն էր: Նա ուզում էր մտավորականների մոտ կարծիք ձևավորել Արցախի խնդրի հետ կապված, և այդ նպատակով մի փոքր հանիպման ժամանակ ասել էր, որ «վերջապես մենք ի՞նչ էինք ուզում 88-ին` ԼՂԻՄ-ը միացնել Հայաստանին: Այսօր ես ձեզ ասում եմ, որ ԼՂԻՄ-ը կորիդորով եմ միացնում Հայաստանին: Դեռ ի՞նչ եք ուզում»: Սա ինքը փորձել էր համոզել այդ հայտնի մտավորականներին, որ նրանք սկսեին համապատասխան աշխատանք` հայ հասարակական միտք պատրաստելու»,- ասաց Ժիրայր Սեֆիլյանը:

Սակայն, նրա խոսքերով, Սերժ Սարգսյանը չի շտապում զիջումը կատարել, քանի որ հասկանում է, որ եթե այդ որոշումը հրամանի վերածի, դա իր քաղաքական վերջը կլինի: Ուստի, փորձում է խուսանավել:

«Բայց բարեբախտար մենք` հայերը, մեր ներուժը չենք կորցրել. այսօր Արցախում բնակվող ժողովուրդը պատրաստ է, այնտեղ զինված ուժերում ծառայող սպաների մեծամասնությունը պատրաստ է այդ հրամանին չենթարկվել»,- ասաց Ժիրայր Սեֆիլյանը:

Նա հավելեց, որ պատահական չէ, որ Իրանը ևս ակտիվացել է, քանի որ Իրանի ժողովրդի կողմից ձևավորված իշխանությունը լավ գիտի, թե ինչպես պաշտպանի իր երկրի շահերը: Բանախոսի խոսքերով` Արևմուտքը «Մեծ Միջին Արևելք» նախագիծ ունի, և այժմ գտնվում ենք նոր վերադասավորումների, ռազմաքաղաքական նոր ձևափոխումների շեմին ոչ միայն մեծ միջինարևելյան մասշտաբով, այլև մինչև Միջին Ասիա:

«Աշխարհաքաղաքական թոհուբոհերի ընթացքում պարտադիր չէ, որ փոքր երկրները վնաս քաղեն: Ես վստահ եմ, որ եթե մենք ունենայինք ոչ միայն ժողովրդի կողմից ձևավորված իշխանություն, այլև ես նույնքան կարևորում եմ` հայաստանակենտրոն քաղաքական վարնախավ (հայաստանակենտրոն բառի բուն իմաստով, որ մենք այս 10-12 տարի է, այդ մասին խոսել անգամ չենք կարող), այսօր մենք անպայման մեծ օգուտներ կկարողանայինք քաղել այս ամբողջ իրավիճակից, որովհետև կայսրությունների շահերի բախումը ուժգին է: Այսօր քաղաքական դաշտը, դժբախտաբար, ամբողջությամբ դուրս է հայաստանակենտրոնությունից: Անշուշտ բացառություններ` որպես գործիչներ, կան»,- ասաց նա:

Ժիրայր Սեֆիլյանը բացատրեց, թե ինչու է Արևմուտքը` հանձին ԱՄՆ-ի, պնդում, որ Թուրքիան Հայաստանի հետ հարաբերություններում ընդունի Արևմուտքի պարտադրած ընթացքը: Նրա խոսքերով` հայ-թուրքական սահմանի բացումը Արևմուտքի ելքն է դեպի Միջին Ասիա, և քաղաքական այս ամբողջ անցուդարձերում մեծ կայսրությունների քաղաքական թիրախը և գլխավոր մտահոգությունը Չինաստանն է: Արևմուտքը մեր տարածաշրջանում հուսալի ցամաքային ճանապարհ է ուզում ունենալ դեպի Միջին Ասիա, որովհետև եկել է այն համոզման, որ Ռուսաստանի միջոցով իրեն այլև հնարավորություն չի տրվելու խոչընդոտել Չինաստանի ընդլայնմանը:

«Արդեն երկար ժամանակ է (նկատի ունեմ և Բուշի, և այսօրվա` Օբամայի վարչակարգը) որոշել են Միջին Ասիայում պատը իրենք իրենց ձեռքով կառուցել: Եվ այս իմաստով այս վերջին մի քանի տարիներին շատ ակտուալ է դարձել (բայց չգիտես ինչու` երբեք չի խոսվում այդ մասին հրապարակայնորեն) պանթուրքիզմը: Եվ Միջին Ասիայում կառուցվելիք այդ պատի ըստ էության մերանը պիտի լինի պանթուրքիզմը: Եվ այս իմատով թուրքերը այս օրերին շփում են իրենց ձեռքերը, որովհետև եկել է իրենց երազած պահը` վերջապես համընկել են իրենց և իրենց տերերի շահերը, և իրենք պիտի փորձեն իրականացնել դարերի իրենց երազանքը` վերացնելով, իրենց ասած, հայկական սեպը»,- ասաց Սարդարապատ նախաձեռնող խմբի անդամը:

Նա հավելեց, որ հայ-թուրքական սիրախաղի պայմաններում Արևմուտքը նաև ածանցյալ հարցեր է լուծում. անիմաստ է դառնում ռուսական զորքերի ներկայությունը Հայաստանում: Արևմուտքը խնդիր է դրել հնարավորինս շուտ Ռուսաստանին դուրս բերել ոչ միայն Հայաստանից, այլև ողջ Հարավային Կովկասից: Բանախոսի կարծիքով` այս օրերին ՀՀ-ին ամենաձեռնտու ռազմավարական դաշնակիցն են Իրանն ու Չինաստանը:

Անդրադառնալով այն հարցին, թե արդյոք թուրքերը կվավերացնե՞ն արձանագրությունները` առանց Արցախի խնդրի` Ժիրայր Սեֆիլյանը կարծիք հայտնեց, որ ի վերջո այս ամբողջ գործընթացը տապալվելու է, բայց ոչ թե Հայաստանի կամ Թուրքիայի նախագահների քաղաքականության, այլ աշխարհաքաղաքական սուր բախման արդյունքում:

«Սուր բախումը կարող է լինել մինչև ՄԱԿ-ում ինչ-որ լուրջ հարցերի շուրջ վետոներ, որոնք վերջիվերջո Արևմուտքին դադարեցնեն իր այս ծրագրից: Այստեղ` ամբողջ ռեգիոնում, պայքարը գլխավորապես Արևմուտքի և Չինաստանի միջև է: Չգիտես ինչու մեր մամուլը, քաղաքագետները այդ մասին շատ քիչ են խոսում կամ ընդհանրապես չեն խոսում: Ինչ ես այսօր ասում եմ, գյուտ չէ»,- նշեց Ժիրայր Սեֆիլյանը:

Անդրադառնալով այն հարցին, թե արդյոք Արևմուտքը կշարունակի՞ Մարտի 1-ը օգտագործել որպես ճնշում` Հայաստանի վրա` Ժիրայր Սեֆիլյանն ասաց, որ օտարները օգտագործելու են Հայաստանի իշխանությունների` միջազգային հանրության առջև ստանձնած պարտավորությունների ամեն խախտում, որպեսզի ազդեն Հայաստանի վրա:

«Իսկ դրանց գագաթնակետը Մարտի 1-ն էր, որը, ըստ էության, կարելի է վերագրել մարդասպանություն, մասսայական սպանություն: Օտարի ձեռքում այսօր այդ փաթեթը կա, և երբ կուզի, կբացի: Դա մեր խնդիրն է: Ինչո՞ւ ես դու նրա ձեռքը մի փայտ ևս տալիս, որ կարողանա քեզ ծեծել այդ փայտիկով: Մի տուր այդ առիթը: Ոչ Քոչարյանը, ոչ Սերժ Սարգսյանը երբեք չեն կարողանալու հայաստանակենտրոն քաղաքականություն վարել, որովհետև նրանք իրենց չարագործությունների գերին են. իրենք չեն կարող հայ ժողովրդի համար օգտակար որևէ մի քայլ կատարել, միայն ու միայն օտարի թելադրանքով կարող են շարժվել` մի օր սրա, մի օր նրա, որ ոչ մեկն էլ օգուտ չէ: Երբեք պետք չէ բարի բաներ սպասել Արևմուտքից, օտարից»,- ասաց Ժիրայր Սեֆիլյանը:

Միաժամանակ նա նշեց, որ հայկական իրականության մեջ դեռ 1500 տարի առաջ են մտածել մարդու իրավունքների, բարեփոխումների մասին, և մենք մե՛զ համար ենք ուզում լավ երկիր ստեղծել և ոչ թե եվրոպացիների: Բարեփոխումները մե՛զ են պետք: Պարզապես եվրոպացի չինովնիկները Հայաստանի դեմ են օգտագործում չկատարված որևէ միջազգային պարտավորություն:

Ժիրայր Սեֆիլյանի համար նոր խոչընդոտ` ՀՀ քաղաքացիություն ստանալու ճանապարհին

«Ամենակարևորն այն է, որ ես այստեղ եմ, այստեղ էլ մնալու եմ: Եվ այդ պատճառով արդեն 10-րդ տարին է, ես երկրից դուրս չեմ գալիս` իմանալով, որ դուրս գալուց հետո ինձ թույլ չեն տալու` հետ մտնեմ: Ես էլ, ոչինչ, կզրկվեմ գնալուց, իմ հարազատներին պարբերաբար տեսնելուց. նրանք կգան»,- այսօր կազմակերպված մամուլի ասուլիսի ժամանակ ասաց Սարդարապատ շարժման նախաձեռնող խմբի անդամ, ազատամարտիկ Ժիրայր Սեֆիլյանը` մեկնաբանելով իրեն ՀՀ քաղաքացիություն չտալու խնդիրը:

Նա նշեց, որ քաղաքացիություն ստանալու նրա դիմումները 2 անգամ մերժվել են Ռոբերտ Քոչարյանի և մի անգամ` Սերժ Սարգսյանի օրոք: Ըստ կարգի` նորից դիմելու իրավունք կա վերջին մերժումից մեկ տարի հետո միայն: Քանի որ Ժիրայր Սեֆիլյանի ստացած վերջին մերժումից արդեն մեկ տարի անցել է, օրեր առաջ նրա ներկայացուցիչը հետաքրքրվել է նորից դիմում ներկայացնելու հարցով, և պարզել, որ նոր խոչընդոտ է առաջացել, որի հետևանքով Ժիրայր Սեֆիլյանը չի կարողանա անգամ դիմում ներկայացնել:

«Երբ ես ազատվեցի բանտարկությունից, ազատության մեջ գտնվելուց օրեր անց նորից դիմել էի: Երբ մերժումը ստացանք ամիսներ անց, ես ստիպված եղա կացության վիճակս օրինականացնել` դիմելով 10 տարվա կացության (արտասահմանցիների համար այսպիսի կարգ կա Հայաստանում): Դա նույնպես մերժվեց շաբաթներ անց: Ստիպված եղա դիմելու մի տարի կացության կարգավիճակ ձգձգելու: Դա նույնպես մերժվեց: Եվ այսօր ես արդեն, ըստ էության, ապօրինաբար եմ գտնվում Հայաստանում: Իմիջիայլոց, դա նոր չէ` արդեն 8-9-րդ տարին է: Սակայն նորությունը այն է, որ նրանք այս անգամ ասում են, որ «Դուք կարող եք դիմում ներկայացնել, երբ Ձեր կացության կարգավիճակը օրինական լինի»»,- ասաց Ժիրայր Սեֆիլյանը:

Նա հավելեց, որ առաջիկա օրերին իր փաստաբաններին խնդրելու է պարզել, թե ինչ լուծում կարելի է գտնել նման իրավիճակում: Ժիրայր Սեֆիլյանն ասաց, որ իրեն քաղաքացիություն չտալը քաղաքական դրդապատճառներ ունի և ոչ միայն:

«Ես նաև կուզեի սա չանձնավորել. սա իմ անձնական խնդիրը չէ, սա նաև շատ լուրջ ազգային խնդիր է, որ ցույց է տալիս, որ մենք ինչքան հեռացել ենք մեր ազգի իղձերից, երազներից և այլն»,- ասաց Ժիրայր Սեֆիլյանը` հավելելով, որ ինքը Հայաստանում է մնալու մինչև այսօրվա իշխանությունների հեռանալը:

Նա նշեց, որ չի պատրաստվում իրեն քաղաքացիություն չտրամադրելու հարցով դիմել Եվրադատարան կամ մարդու իրավունքների պաշտպանությամբ զբաղվող որևէ այլ կառույց:

Ժիրայր Սեֆիլյան. «Մենք չենք հարմարվելու այս իրավիճակին»

Արցախի հարցում «Սարդարապատ» շարժման փոխզիջումը ստատուս քվոյի պահպանումն է: Այսօր ստատուս քվոն ստանում է նաև կարգավիճակի կշիռ, օրինակ` վերջին ամիսներին մանավանդ օտար փորձագետները սկսել են շեշտել, որ ստատուս քվոն էլ է կարգավիճակ, ինչպես այսօրվա Կիպրոսում: «Սարդարապատ» շարժման մեջ ընդգրկվելու են այն հայ մարդիկ, ովքեր ստատուս քվոյի պահպանմանը դեմ չեն: Այս մասին այսօր կազմակերպված ասուլիսի ժամանակ ասաց շարժման նախաձեռնող խմբի անդամ, ազատամարտիկ Ժիրայր Սեֆիլյանը:

«Մեր քաղաքական դաշտում հիմնականում լիբերալ մտածող գործիչների մոտ չգիտես ինչու երկար տարիներ տպավորություն կար, որ անպայման պետք է մի բան զիջենք: Ես այսօր նաև այդ մարդկանց մոտ փոփոխություն եմ տեսնում և արժանավոր մարդկանց մոտ, որը ինձ ուրախացնում է: Այսօր էլ մենք աշխատում ենք, շփման մեջ ենք տարբեր գորիչների հետ, և մենք գալու ենք ընդհանուր հայտարարի` ստատուս քվոյի պահպանման շուրջ: Ոչ մի զիջում` ինչ՞ մասին է խոսքը»,- նշեց Ժիրայր Սեֆիլյանը:

Նրա խոսքերով` այսօր Հայաստանում պետական բոլոր ինտիտուտները շեղված են իրենց առաքելությունից, և երկրում իշխում է միայն մեկ գլխավոր արժեք` փող, նյութ: Բոլորի աշխատանքի և անգամ շնչելու նպատակը շատ փող ունենալն է: Ժիրայր Սեֆիլյանը նշում է, որ նյութն ու նյութապաշտությունը հնարավոր չէ վերացնել, քանի որ անհրաժեշտ են ապրելու համար: Սակայն եթե դրանք առաջիկա տարիներին Հայաստանում չներդաշնակվեն հոգևոր արժեքների հետ, ապա մենք կորած ենք բառի բուն իմաստով: Այդ իսկ պատճառով «Սարդարապատ» շարժումը խոսում է ոչ թե պարզապես իշխանափոխության, այլ որակական փոփոխության մասին:

««Սարդարապատ» նախաձեռնությունը այս նպատակի համար է ծնված: Մենք ձևավորելու ենք մի նոր դաշտ, մի նոր համակարգ այս աղբանոցից, այս ճահճից դուրս: Այսօր ամբողջ քաղաքական դաշտը կարելի է համարել ճահիճ. այս ճահճում որևէ լուծում փնտրել հնարավոր չէ` ոչ իշխանական ճամբարում, ոչ ձևավորված ընդդիմադիր ճամբարում: Պետք է ձևավորել նոր համակարգ` իմ ասածի մոտ արժեքներով` առանց ծայրահեղությունների մեջ ընկնելու, և այդ համակարգը ձևավորելուց հետո հայտ ներկայացնել մեր ժողովրդին, որ «ժողովուրդ, պատրաստվեք` մենք եկել ենք իշխանությունը վերցնելու»: Սակայն դրան պետք է պատրաստվել, որ ժողովուրդը հավատա: Այսօր որևէ մի քաղաքական ուժի հետևից ժողովուրդը ամբողջապես պատրաստ չէ գնալու: Սա է մեր ցավը»,- ասաց Ժիրայր Սեֆիլյանը:

«Նոր շարժում նախաձեռնելը նշանակո՞ւմ է, որ վերջնականապես հիասթափվել եք Կոնգրեսից»,- հարցրեց լրագրողներից մեկը: Ժիրայր Սեֆիլյանը պատասխանեց, որ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը ինչ կարող էր, արեց, ինչ կարողանում է, անում է և անելու է:
Կոնգրեսի գործունեության փիլիսոփայությունն է անել այն, ինչ կարող են:

«Մենք խնդիր չունենք պարտադրելու Կոնգրեսին, որ «դուք այսպես արեք»: Եթե նրանք չեն անում, չի նշանակում, որ մենք նրանց պիտի ասենք` «դուք գործ չունեք»: Մենք փորձելու ենք դա անել: Մեզ հաջողվեց` ես վստահ եմ, որ նրանք աջակցողի դերում կլինեն: Իրենց հաջողվի` մենք կաջակցենք: Կարևորը` այսօր մենք խնդիր ենք դրել այս վիճակից դուրս գալու: Մենք չենք հարմարվելու այս իրավիճակին: Մենք չենք ձևավորում այն ուժը, որը հերթական ընտրությունների մասնակցելու է` ի տարբերություն մնացած բոլոր ուժերի: Հույս փայփայել, որ ընտրություններով մեր երկրում փոփոխություն լինի, ուղղակի ծիծաղելի է արդեն: Եվ ես կարծում եմ, որ մեր ժողովրդի զգալի մասը այս իմաստով մեր կարծիքին է»,- ասաց Ժիրայր Սեֆիլյանը:

Պատասխանելով լրագրողի այն հարցին, թե իրոք մե՞ծ է Արցախում պատերազմի վերսկսման հավանականությունը, ինչպես նշում են արևմտյան փորձագետները` Ժիրայր Սեֆիլյանն ասաց, որ Արևմուտքի կողմից պատերազմի հավանական վերսկսման մասին խոսակցությունները ճնշման միջոց են մերթ Ադրբեջանի, մերթ Թուրքիայի և մերթ Հայաստանի վրա: Սակայն Հայսստանի վրա լուրջ ճնշում չկա, քանի որ բանախոսի գնահատմամբ` Հայաստանը, դժբախտաբար, արդեն գործոն չէ, և բոլորին ասում է` այո:

«Եթե Ղարաբաղյան պատերազմը վերսկսվի, Դուք` որպես ազատամարտիկ, պատրա՞ստ եք նորից զենք վերցնել և պաշտպանել երկիրը, եթե լինեն այս, Ձեր կողմից ավազակաբարո անվանված իշխանությունները»,- հարցրեց լրագրողներից մեկը:

«Անշուշտ, ինչպես նախկինում, այսօր էլ ես պատրաստ եմ իմ բոլոր հնարավորություններով պաշտպանել իմ հայրենիքը, մեր ժողովրդին: Կապ չունի, թե ովքեր են այսօր: Սակայն մի բան ես Ձեզ կարող եմ ասել, որ եթե ուզում ենք վերսկսվող պատերազմը շահել, վստահ` որ այս ռեժիմի օրոք մեզ հնարավոր չի լինելու դա: Այսինքն` առաջին հերթին ռեժիմի փոփոխություն, հետո պատերազմ»,- ասաց Ժիրայր Սեֆիլյանը:

hetq.am 11/02/10

ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ  http://tert.am/am/video/XxuHuNTDRiQ/