|
ԻՇԽԱՆՅԱՆԻ "ՄԱՀ ԿԱՄ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ"
եւ մտքի
ու մահակի անիշխանականությունը
"Հլը նայեք` ինչքան ձեն ա
հավաքվել, հո սարքած չի՞, որ Լեւոնն ա ընտրվել: ...Էդ ո՞նց էղավ` սաղ իրար հետ "պայքար,
պայքար" գոռացին ու Լեւոնին ընտրեցին: ...Խի՞ չեն գոռում՝ Սերժիկ, շատ ապրես, կամ
էլ՝ Լեւոն, կորի, չընտրվես":
(ժողովրդական
ռեփից)
Տասը տարի Լեւոն չկար: Տասը տարի դաշտը ձերն էր, մերն էր, իմն ու քոնն էր: Ու տասը
տարի դուք, մենք, ես, դու չկարողացանք փոխել երկիրը, հասնել մեր ուզածին: Տվյալ
պահին կարեւոր չէ, թե ինչու: Կարեւորը փաստն է: Չկարողացանք, ուրեմն` պատասխանատու
ենք բոլոր հետեւանքների համար: Ու նրանք, ով այսօր ամենից շատ են գոռում, թե ինչո՞ւ
Լեւոնն էկավ, ամենից շատ են պատասխանատու: Ընդդիմություն էիք, դժգոհ էիք՝ դե, անեիք
այնպես, որ միակ ելքը Լեւոնը չդառնար: Այսօրվա ընդդիմադիր թերթերից եք բողոքում:
Քաղաքական թիմ էիք, հասարակական ուժ էիք, մի հատ ձեր ուզածով գոնե թերթ սարքեիք 10
տարվա մեջ: Չեք արել, էլ ումի՞ց եք նեղանում: Դուք ձեր ձեռքերով Լեւոնին ետ
վերադարձնել տվեցիք, հենց կոնկրետ դու, սիրելի Ավիկ: Վերջին մարդը, ով դեռ փորձում
էր մի բան անել, որ հարցն այլ կերպ լուծվի, ձեր չսիրելի Նիկոլ Փաշինյանն էր իր "մեկ
գումարած մեկով" ու "ոչ դոդացումով": Չեկաք, չօգնեցիք...: Չեմ մեղադրում, ոչ էլ
պահանջում եմ: Ուղղակի ֆիքսում եմ՝ ունեք այն բերքը, որը ցանել եք:
Ու
Լեւոնը ոչ միայն եկավ: Լեւոնը պատասխանատվություն վերցրեց: Նա ասեց՝ ես այս երկրի
առաջին նախագահն եմ, ուրեմն այսօրվա խայտառակ վիճակի համար ես էլ եմ պատասխանատու:
Սա էր Լեւոնի խոսքերի ժողովրդական ընկալումը: Ու երբ ասում եք, թե Լեւոնը
ներողություն չի խնդրել եւ այլն, ես ուղղակի զարմանում եմ: Այս մարդու ամբողջ արածը
դա չէ՞ր: Ժողովրդին կարողացավ համախմբել, պայքարի հանել, տասը օր, տասը գիշեր
բոլորի հետ հավասար Հրապարակում մնաց. դրանից էլ ավել ներողություն պիտի խնդրե՞ր:
Իր ողջ կեցվածքով ոչ միայն իր երբեմնի եղած ու
չեղած սխալները
սրբագրեց, այլ մի բան էլ ավել: Ու զուտ անձնական իմաստով, կարծում եմ, նա իր
խնդիրները լուծել է, դուք ձեզ նայեք: Այսօր Հայաստանում ավելի բարձր վարկանիշ
ունեցող հրապարակային գործիչ չկա: Ու Լեւոնին ներել կամ չներելը միայն ինձանով ու
քեզանով չի. մենք հասարակության ընդամենը երկու փոքր ատոմ ենք: Հասարակության
մեծամասնությունն է որոշում՝ ներե՞լ, թե՞ չներել: Ու հասարակությունն իր որոշումը
կայացրեց Հրապարակում: Եւ այստեղ մի բան էլ է ինձ շատ զարմացնում: Եթե հռչակում ենք
մեզ ժողովրդավարության հետեւորդներ,
ուրեմն պետք է բարի
լինենք ժողովրդավարության տարրական կանոնների նկատմամբ հարգանք տածել: Լավ է դա, թե
վատ, բայց ժողովրդավարությունը այն համակարգն է, ուր հասարակության
մեծամասնությունն է որոշում` որն է ճիշտ, իսկ որն է սխալ: Թե չէ` տարօրինակ բան է
ստացվում: Ասում ես` 1996-ին ժողովրդի մեծամասնությունը Վազգենին ընտրեց, իսկ
իշխանություններն ընտրությունները կեղծեցին, դրա համար էլ ես 96-ը երբեք չեմ մոռանա,
ինձ համար դա սկզբունքային է եւ այլն: Իսկ 2008-ին ասում ես` է, հետո՞ ինչ, որ
այդքան մարդ Լեւոնին ձայն տվեց, եթե Պուտինը թեկնածությունը դներ, գուցե ավելի շատ
ձայն հավաքեր: Այդպես չի ստացվում: Նախ՝ իմ համար մեծ հարց է՝ Պուտինը կընտրվե՞ր
Հայաստանի նախագահ, թե՞ ոչ, քանի որ մենք մեր հասարակությանը միշտ թերագնահատում
ենք: Երկրորդ՝ եթե, այնուամենայնիվ, ընտրեր, ուրեմն որպես ժողովրդավար պետք է
ընդունեիր նաեւ այդ ընտրությունը: Հետո կարող էիր պայքարել դրա դեմ, բացատրել դրա
վնասակարությունը, բայց պարտավոր էիր հարգանքով, այլ ոչ թե մեծամտական հեգնանքով
ընդունել: Այլապես ստացվում է, որ 96-ին էլ դու ոչ թե առհասարակ ժողովրդի
ընտրությունն էիր հարգում եւ ընդունում, այլ այն, որ ժողովուրդը հատկապես Վազգենին
է ընտրել: Իսկ դա միանգամայն արժեզրկում է նույն 96-ի վերաբերյալ քո դիրքորոշման
սկզբունքայնությունը եւ առհասարակ ժողովրդավարության մասին խոսակցությունները:
Ստացվում է` երբ ժողովուրդը Վազգենին էր ընտրում, լավն էր, իսկ երբ Լեւոնին ընտրեց,
ամբոխ էր, լավը չէր: Ու ավելին՝ ստացվում է, որ մեր մտածողությունը ընտրակեղծիքներ
իրականացնողների մտածողությունից չի էլ տարբերվում: Նրանք էլ, երբ կեղծում են, չեն
ասում՝ կեղծում ենք, լավ ենք անում, ուզում ենք միշտ "վլաստի" մնանք: Ոչ, նրանք էլ
հազար ու մի արդարացում ու տեսություն են ստեղծում, ու իրենք էլ հաճախ հավատում են:
Նրանք էլ ասում են՝ ժողովուրդը տհաս է, չի հասկանում, եթե Պուտինը առաջադրվեր ՀՀ
նախագահ, Պուտինին էլ կընտրեր: Ու կեղծում են "հանուն ազգի շահի": Անհանգստացնողը
նա է, որ "Պուտինի ընտրության" տեսությունը նույնն է, ինչ Սերժ Սարգսյանի "հատուկ
մենթալիտետի" տեսությունը: Երկու դեպքում էլ հիմքում ընկած գաղափարը նույնն է՝
ժողովուրդը տհաս է, ժողովրդավարությանը եւ, հետեւաբար, արդար ընտրությունների
միջոցով
իշխանություն ձեւավորելուն
պատրաստ չէ...: Բայց այս դեպքում էլ արդեն վայր է ընկնում Իշխանյանի վերջին հույսի
փաստարկը՝ 96-ի փաստարկը: Ու այստեղ արդեն Ավիկը վկայում է Ավիկի դեմ:
Հիմա շատ կարճ անդրադառնամ հոդվածի մի քանի կոնկրետ դրույթներին: "Հունվարի 26-ին "Հայկական
ժամանակը" գրում է` ով Հրապարակում չէ, նա քոչարյանական է, դավաճան",- ազդարարում է
Ավիկ Իշխանյանը: Բավականին տարակուսելի է, որ ակնարկելով իմ հոդվածը` Ավիկը թույլ է
տալիս իրեն այդքան, մեղմ ասած, ազատ վարվել իմ արտահայտած մտքերի հետ: Ուղղակի
ստիպված եմ
ծավալուն մեջբերում անել իմ
այդ հոդվածից. "Ինչ-որ տեղ մենք բոլորս ենք այս տարիների ընթացքում եղել "Քոչարյան"՝
մեր ցինիզմով, մեր թերահավատությամբ: ...Այսօր վերականգնվող Հայաստանը իր նոր
մկրտությունն է ստանում Հրապարակում: Եւ բոլոր նրանք, ովքեր Հրապարակից դուրս են,
մնում են "Քոչարյան"...: Բայց եթե շարքային քաղաքացիների դեպքում հը-հը-ի տարածքում
մնալը ներելի է, ապա այլ է պատասխանատու գործիչների դեպքում: ...Հրապարակի գլխավոր
Դավաճանները եւ պայքարի Դասալիքները՝ Վազգեն Մանուկյանի գլխավորությամբ, պետք է
ախտորոշվեն
որպես ... ռանգով երկրորդ "քոչարյաններ"":
Ինչպես տեսնում եք, "քոչարյանականներ" ոչ ոք չի անվանվել, խոսքը միանգամայն այլ մի
երեւույթի մասին էր, ընդ որում` նշված է, որ "մենք բոլորս ենք" այդ երեւույթի կրողը,
այսինքն` եթե այստեղ նեղվելու առիթ կա, ուրեմն պետք է նեղվեն "բոլորը", այդ թվում`
ես ինքս: Երկրորդ՝ դավաճան են որակավորված ոչ թե շարքային մարդիկ, այլ քաղաքական
առաջնորդները եւ կոնկրետ անունով նշված է` Վազգեն Մանուկյանը: Կարծում եմ` առանց
ավելորդ բացատրությունների էլ ընթերցողը, ուղղակի համեմատելով բնագիրը եւ "մեջբերումը",
կարող է անել իր եզրակացությունները:
Եւս մի տարակուսելի նրբերանգ: Մի քանի տող ներքեւ Ավիկը մեջբերում է իմ մեկ այլ
արտահայտությունը. "Լեւոնը դուրս եկավ Լեւոնի դեմ": Բացի նրանից, որ այդ
արտահայտությունն էլ համատեքստից դուրս է մեջբերվում, Իշխանյանը, չգիտես ինչու, չի
էլ հիշատակում, որ դա մեջբերվում է նույն իմ այդ հոդվածից: Նա գրում է՝ "ինչպես իմ
ծանոթներից մեկը դիպուկ նկատեց", բայց չի նշում, որ այդ ծանոթը նույն այդ հեղինակն
է, որի հոդվածից բերված մեջբերումը Ավիկը հենց նոր բերեց որպես Լեւոնի թիմի, կարելի
է ասել, նենգ գործելաոճի օրինակ, ու ավելին` հոդվածն էլ հենց նույնն է: Այսինքն`
ստացվում է, որ մի դեպքում, երբ միտքը իրեն դուր չի գալիս, Իշխանյանը գրում է իմ
մասին անդեմ՝ "Հայկական ժամանակի" այսինչ համարը, իսկ երբ միտքը իրեն ընդունելի է
թվում, դառնում եմ իր "ծանոթներից" մեկը: Բայց սա, ցավոք, դեռ ծաղիկներն են: Այստեղ,
թեկուզ մոտավոր, բայց հղում է տրված: Ավելի հաճախ, սակայն, Իշխանյանի փաստարկներն
ու լուրջ մեղադրանքներն ամրագրված չեն նույնիսկ "մոտավոր" հղումներով ու
մեջբերումներով: Ու չնայած խոսքս շատ է երկարում, բայց քանի որ սկսել եմ, ուղղակի
ստիպված եմ լինելու հաջորդ անգամ անդրադառնալ նաեւ դրանցից մի քանիսին:
ՀՐԱՆՏ ՏԷՐ-ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ
(շարունակելի)
*Øïù»ñÁ
¨ ϳñÍÇùÝ»ñÁ å³ïϳÝáõÙ »Ý Ñ»ÕÇݳÏÇÝ, ÙÇßï ã¿ áñ azadakrum.org Á ѳٳÙÇï ¿ ³Û¹
Ùïù»ñÇ ¨ ϳñÍÇùÝ»ñÇ Ñ»ï:
This site is © Copyright Azadakrum, All Rights Reserved.
|
